«η ξεχασμένη αυτοκρατορία»: όταν η ρωσία αποίκισε την καλιφόρνια

Για σχεδόν 30 χρόνια, ένα τμήμα της Σονόμα βρισκόταν υπό την κυριαρχία της τσαρικής Ρωσίας και διαδραμάτισε καθοριστικό – αν και ελάχιστα γνωστό – ρόλο στη διαμόρφωση των ΗΠΑ. Είναι μια όμορφη διαδρομή δύο ωρών με το αυτοκίνητο βόρεια από το Σαν Φρανσίσκο προς το Крѣпость Россъ, ελληνιστί Φρούριο Ρος.

Αφού διαπέρασα την ομίχλη της Γκόλντεν Γκέιτ, πέρασα ανάμεσα από ηλιόλουστους αμπελώνες προς την απομακρυσμένη ακτή της Σονόμα και κατέβασα τα παράθυρα. Στα αριστερά μου, η Καλιφόρνια βυθιζόταν στον Ειρηνικό και οι φώκιες γαύγιζαν (σ.σ. ναι, ένας από τους ήχους που κάνουν μοιάζει πολύ με το γαύγισμα του σκύλου) από τους ογκόλιθους που ξεπρόβαλαν από τα αφρισμένα κύματα. Στα δεξιά μου, οι γκρεμοί υψώνονταν απότομα και γιγάντια κοκκινοδάση ξεπρόβαλαν από τις στροφές του δρόμου, όπως περιγράφει ο Έλιοτ Στάιν για το BBC.

Ξαφνικά, ένα μοναχικό εκκλησάκι με δύο θόλους (σ.σ. τρούλους), στεφανωμένο με ορθόδοξους σταυρούς, εμφανίστηκε μπροστά στο γαλάζιο του ωκεανού. Βγήκα από το αυτοκίνητο και ακολούθησα ένα μονοπάτι, περνώντας από μια πινακίδα στα κυριλλικά, προς ένα ξύλινο οχυρό που θύμιζε οχυρό της άγριας Δύσης, χτισμένο σε ύψος 46 μέτρων στην κορυφή ενός γκρεμού που κρεμόταν πάνω από τη θάλασσα.

Κάθε χρόνο, εκατομμύρια ταξιδιώτες ξεκινούν για τον Pacific Coast Highway, διανύοντας τις στροφές και τις καμπές ενός από τους πιο εντυπωσιακούς δρόμους των ΗΠΑ, ο οποίος αγκαλιάζει ολόκληρη την ακτογραμμή της Καλιφόρνιας. Ωστόσο, είναι πιθανό λίγοι από αυτούς τους ταξιδιώτες να συνειδητοποιούν ότι εδώ, κρυμμένο σε ένα απομονωμένο ακρωτήρι 145 χλμ. βόρεια του Σαν Φρανσίσκο, βρίσκεται ένα κατάλοιπο από την εποχή που μέρος της Καλιφόρνιας βρισκόταν υπό την κυριαρχία της τσαρικής Ρωσίας.

Εγώ δεν το ήξερα, και κρίνοντας από την απόκοσμη ερημιά του Φορτ Ρος, φαίνεται ότι δεν είμαι ο μόνος.

Ενώ ορισμένοι Αμερικανοί μπορεί να θυμούνται ότι η μεγαλύτερη πολιτεία των ΗΠΑ, η Αλάσκα, ήταν μέρος της Ρωσίας για σχεδόν 70 χρόνια, η μόνη μόνιμη υπερπόντια αποικία της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, γνωστή ως Ρωσική Αμερική, εκτεινόταν επίσης στην Καλιφόρνια από το 1812 έως το 1842. Στην πραγματικότητα, οι Ρώσοι εγκαταστάθηκαν στην Καλιφόρνια δεκαετίες πριν από τους Αμερικανούς που μόλις είχαν αποκτήσει την ανεξαρτησία τους.

Καθώς οι ευρωπαϊκές δυνάμεις επεκτείνονταν προς τα δυτικά τον 16ο και τον 17ο αιώνα, η Ρωσία επεκτεινόταν προς τα ανατολικά. Μέχρι τη δεκαετία του 1640, Ρώσοι έμποροι γούνας και μισθοφόροι είχαν διασχίσει τη Σιβηρία και είχαν φτάσει στις ακτές του Ειρηνικού.

Αυτή η εισβολή οδήγησε στη δημιουργία μόνιμων ρωσικών οικισμών κατά μήκος των νησιών και των ακτών της Αλάσκας. Το 1799, ο Τσάρος Παύλος Α΄ επισημοποίησε τις διεκδικήσεις της αυτοκρατορίας στην Αλάσκα ιδρύοντας τη Ρωσοαμερικανική Εταιρεία. Με πρότυπο τη Βρετανική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών, η κερδοσκοπική αυτή επιχείρηση δεν έλεγχε απλώς το εμπόριο γούνας· πλέον έλεγχε ολόκληρη την Αλάσκα ως εταιρική αποικία.

Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: ενώ η εταιρεία πλούτιζε από τα δέρματα θαλάσσιας βίδρας, οι άποικοι λιμοκτονούσαν, καθώς δεν μπορούσαν να καλλιεργήσουν το έδαφος στο μεγαλύτερο μέρος του παγωμένου τοπίου της Αλάσκας. Έτσι, οι Ρώσοι άποικοι έπλευσαν νότια αναζητώντας θερμότερα κλίματα και Ισπανούς εμπορικούς εταίρους.

Κατά τη διάρκεια της έξι εβδομάδων παραμονής του Ρεζανόφ στο Σαν Φρανσίσκο, ο 42χρονος πολιτικός εξασφάλισε επαρκή ποσότητα τροφίμων από τους Ισπανούς για να σώσει τους λιμοκτονούντες αποίκους της Αλάσκας, ενώ αρραβωνιάστηκε τη 15χρονη κόρη του Ισπανού διοικητή του Σαν Φρανσίσκο.