Μισό εκατ. άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από την ακραία ζέστη - η νέα κλιματική πραγματικότητα απαιτεί νέα αντ

Οι καταστροφικές πυρκαγιές που πλήττουν την Ελλάδα και πολλές άλλες περιοχές του κόσμου, αλλά και οι καύσωνες, οι παρατεταμένες ξηρασίες, οι λειψυδρίες και οι ακραίες βροχοπτώσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα περιστατικά. Αποτελούν μέρος μιας νέας πραγματικότητας, με κοινό παρονομαστή την ακραία ζέστη και τελικά την κλιματική αλλαγή. Αυτό υπογραμμίζει η Ελένη (Λενιώ) Μυριβήλη, Global Chief Heat Officer του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), μιλώντας στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Αφορμή για τη συνέντευξή μας στάθηκε η συμμετοχή της Ελένης Μυριβήλη σε μια παγκόσμια συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσαν το UNEP και η Υπηρεσία Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ακραία ζέστη, τις σχετικές καταγραφές του Copernicus και την ανάγκη οι πόλεις να στραφούν σε πιο βιώσιμες λύσεις δροσισμού και όχι να περιορίζονται μόνο στη χρήση κλιματιστικών.

Υπολογίζεται ότι σχεδόν μισό εκατομμύριο άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από αιτίες σχετικές με την ακραία ζέστη. Περίπου 2,4 δισεκατομμύρια εργαζόμενοι, δηλαδή περισσότεροι από το 70% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού, εκτίθενται σε ακραία ζέστη κάθε χρόνο βάζοντας την υγεία τους σε κίνδυνο.

Η πρώτη επίπτωση, όπως περιγράφει, αφορά στο νερό. Οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν την εξάτμιση, ξηραίνουν τα εδάφη και μειώνουν τα διαθέσιμα αποθέματα νερού για ύδρευση, γεωργία, παραγωγή ενέργειας και μεταφορές, ενώ ταυτόχρονα καθιστούν τις ακραίες βροχοπτώσεις πιο έντονες.

Οι υψηλές θερμοκρασίες ωθούν τις καλλιέργειες πέρα από τα φυσιολογικά όρια αντοχής τους. Η κλιματική αλλαγή έχει ήδη μειώσει την παγκόσμια αγροτική παραγωγή κατά περίπου 20% σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1960.

Η άνοδος της θερμοκρασίας αυξάνει δραματικά τη ζήτηση για ψύξη, ασκώντας τεράστια πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα. Το παράδοξο είναι ότι ακριβώς τη στιγμή που αυξάνεται η ζήτηση, η ίδια η ζέστη μειώνει την απόδοση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ακόμη και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως τα φωτοβολταϊκά, παράγουν λιγότερη ενέργεια κατά τη διάρκεια ακραίων επεισοδίων ζέστης, ενώ η μεταφορά και η διανομή ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται λιγότερο αποδοτική και ακριβότερη.

Οι συνέπειες γίνονται ολοένα και πιο αισθητές στην οικονομία. Η ακραία ζέστη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις, επιβραδύνει τις κατασκευές, τη μεταποίηση και τις μεταφορές, μειώνει την παραγωγικότητα και αυξάνει το λειτουργικό κόστος σχεδόν σε όλους τους τομείς.

Η Ελένη Μυριβήλη ανέλαβε τα καθήκοντά της στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2023. Την ίδια χρονιά το περιοδικό Nature την κατέταξε στους 10+1 newsmakers της χρονιάς ως την πρώτη υπεύθυνη για την αντιμετώπιση της αστικής θερμότητας παγκοσμίως.

Η συζήτηση έρχεται και στις μεγάλες πυρκαγιές, που όπως υπενθυμίζει δεν βιώνει μόνο η Ελλάδα και η υπόλοιπη Μεσόγειος, αλλά και περιοχές που δεν περιμέναμε ότι θα τις ζήσουν, όπως η Σιβηρία και ο Καναδάς.

Ο δήμος του Παρισιού έκανε πριν από δύο χρόνια μια άσκηση προσομοίωσης για τη λειτουργία του στο σενάριο που η θερμοκρασία αγγίξει τους 50 βαθμούς Κελσίου. Εντόπισαν τα ευάλωτα συστήματα και συνεργάστηκαν με φορείς στους τομείς της Ενέργειας, της Παιδείας και της Υγείας για να σχεδιάσουν την καλύτερη λειτουργία της πόλης. Τώρα, η μεθοδολογία αυτή θα αποτελέσει το πρότυπο για μια προσομοίωση 20 πόλεων σε όλο τον κόσμο την οποία θα συντονίσει το UNEP. Οι δήμοι στην Αθήνα, τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, τη Βαρκελώνη, τη Μελβούρνη, αλλά και πόλεις στην Ινδία, τη Βραζιλία και σε αφρικανικές χώρες θα τρέξουν τα δικά τους σενάρια για να προετοιμαστούν για συνθήκες ακραίες ζέστης.