Ακόμα ένας κίνδυνος από τις πυρκαγιές στην ευρώπη – εκρήξεις πυρομαχικών του β΄ παγκοσμίου πολέμου

Όταν ξέσπασε η δασική πυρκαγιά στο Εθνικό Πάρκο Μύριτς της βορειοανατολικής Γερμανίας τον Ιούλιο, δεν επρόκειτο για μια συνηθισμένη επιχείρηση κατάσβεσης.

Ομάδες πυροτεχνουργών χρειάστηκε να συνεργαστούν με τους πυροσβέστες, καθώς το έδαφος του δάσους είναι γεμάτο πυρομαχικά που χρονολογούνται από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Υπό τον φόβο εκρήξεων, τα συνεργεία δεν μπορούσαν να προσεγγίσουν ορισμένα σημεία του μετώπου.

Λίγο αργότερα, μια δασική πυρκαγιά σάρωσε 420.000 στρέμματα στην περιοχή Ζιρόντ της νοτιοδυτικής Γαλλίας. Κοντά στο χωριό Λε Πορζ, οι φλόγες αποκάλυψan μια κρυμμένη αποθήκη με οβίδες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τουλάχιστον 75 ανασύρθηκαν από το καμένο έδαφος.

Αρκετές οβίδες εξερράγησαν κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς, ενώ μία διαπέρασε τον τοίχο ενός σπιτιού που είχε εκκενωθεί. Ο δήμαρχος της περιοχής, Μαρσιάλ Ζανινετί, δήλωσε ότι ο δήμος δεν είχε γνώση για την ύπαρξη των πυρομαχικών.

Τα περιστατικά αυτά αναδεικνύουν ένα σοβαρό πρόβλημα, γράφουν στο The Conversation η Σάρα Ντζέρι και η Κριστιάνα Γκριν, ερευνήτριες του Πανεπιστημίου της Αριζόνα. Η Ευρώπη είναι γεμάτη με θαμμένα εκρηκτικά από τους πολέμους του 20ού αιώνα, στα οποία μπορούν πλέον να φτάσουν οι δασικές πυρκαγιές, καθώς γίνονται όλο και συχνότερες και μεγαλύτερες λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Αν και τα θαμμένα πυρομαχικά είναι πάντοτε επικίνδυνα, συνήθως παραμένουν σε αρκετά σταθερό περιβάλλον ώστε να μην εκραγούν. Αυτό που αλλάζει κατά τη διάρκεια μιας δασικής πυρκαγιάς είναι η θερμότητα και η πίεση. Οι εκρηκτικές γομώσεις μπορούν να αναφλεγούν ή να εκραγούν όταν θερμανθούν πάνω από ένα κρίσιμο όριο. Τα παλιά πυρομαχικά είναι επίσης συχνά πιο ασταθή από ό,τι ήταν όταν κατασκευάστηκαν, καθώς η διάβρωση δεκαετιών μπορεί να επηρεάσει τα κελύφη και τους πυροκροτητές.

Μια φωτιά που καίει για λίγα λεπτά τα ξερά φύλλα και το επιφανειακό στρώμα του εδάφους συνήθως δεν είναι αρκετά θερμή ώστε να προκαλέσει έκρηξη. Ωστόσο, μια πυρκαγιά που διαρκεί ώρες ή ημέρες, ή που εισχωρεί σε ξηρή τύρφη και σιγοκαίει υπόγεια για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, μπορεί να μεταφέρει αρκετή θερμότητα στο έδαφος για να προκαλέσει εκρήξεις.

Αυτό συνέβη επανειλημμένα το 2025 στην πυρκαγιά του Λάνγκντεϊλ Μουρ, στο Βόρειο Γιορκσάιρ της Βρετανίας. Με τη φωτιά να καίει για έξι εβδομάδες, οι φλόγες εισχώρησαν βαθιά στην τύρφη και πυροδότησαν περισσότερες από 20 θαμμένες οβίδες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Καίγοντας τη βλάστηση και το επιφανειακό στρώμα εδάφους, οι πυρκαγιές μπορούν επίσης να αποκαλύψουν οβίδες και νάρκες και να τις αφήσουν εκτεθειμένες στην επιφάνεια.

Το πρόβλημα όμως δεν αφορά μόνο τις πυρκαγιές αλλά γενικά τις υψηλές θερμοκρασίες. Έξι αποθήκες πυρομαχικών εξερράγησαν στο Ιράκ τα καλοκαίρια του 2018 και του 2019, όταν οι θερμοκρασίες ξεπερνούσαν τακτικά τους 45 βαθμούς Κελσίου. Οι υψηλές θερμοκρασίες είχαν επίσης συνδεθεί με έκρηξη σε αποθήκη πυρομαχικών στην Ιορδανία το 2020.