Θλιβερή «στροφή» στην ευρώπη - σχεδόν το ένα τέταρτο των ψηφοφόρων υποστηρίζει πλέον ακροδεξιά κόμματα

Σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους στην Ευρώπη ψηφίζει πλέον ακροδεξιά κόμματα, ένα ποσοστό που έχει αυξηθεί σχεδόν πενταπλάσια από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 και έχει σημειώσει ιδιαίτερα απότομη άνοδο τα τελευταία τρία χρόνια, όπως αποκαλύπτει νέα έρευνα.

Από την ανάλυση που πραγματοποίησαν περισσότεροι από 150 πολιτικοί επιστήμονες σε 31 χώρες προέκυψε ότι το ποσοστό των Ευρωπαίων που ψήφισαν ακροδεξιά κόμματα στις πιο πρόσφατες εθνικές εκλογές της χώρας τους είχε αυξηθεί σε πάνω από 23%, από περίπου 10% πριν από μια δεκαετία και περίπου 5% το 1995.

Η έρευνα, υπό την ηγεσία του Matthijs Rooduijn, πολιτικού επιστήμονα στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, στο πλαίσιο του προγράμματος PopuList για τα ευρωπαϊκά ακροαριστερά, ακροδεξιά και λαϊκιστικά κόμματα, διαπίστωσε επίσης ότι σχεδόν το 30% των Ευρωπαίων ψήφισε κόμματα κατά του πολιτικού κατεστημένου, καταρρίπτονας ένα ακόμη ρεκόρ.

Η αύξηση της υποστήριξης προς την ακροδεξιά ήταν ιδιαίτερα έντονη μεταξύ του 2023 και του 2025, σύμφωνα με την έρευνα, με τα ακροδεξιά κόμματα να σημειώνουν συχνά ιστορικά κέρδη στις εθνικές εκλογές σε μεγάλες χώρες όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο το 2024, και στη συνέχεια στη Γερμανία τον επόμενο χρόνο.

Το ακροδεξιό Κόμμα της Ελευθερίας (FPÖ) στην Αυστρία σημείωσε άνοδο από το 16% στο 29% στις εκλογές του 2024, ενώ ο Εθνικός Συναγερμός (RN) της Γαλλίας κατέγραψε άνοδο από το 19% στο 37% και κατέστη το μεγαλύτερο κόμμα στο γαλλικό κοινοβούλιο. Επιπλέον, το Chega στην Πορτογαλία ανέβηκε από το 7% στο 18%.

Στη Βρετανία, το Reform UK αύξησε το ποσοστό του από 2% το 2019 (όταν ονομαζόταν Brexit Party) σε 14% το 2024, σύμφωνα με την έρευνα. Το Reform έχει επιμείνει στο παρελθόν ότι δεν ανήκει στην ακροδεξιά, ωστόσο, δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα του Guardian για σχόλιο.

Στις εκλογές του 2025, το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) διπλασίασε το ποσοστό του από 10% σε 21%, καταλαμβάνοντας για πρώτη φορά τη δεύτερη θέση μεταξύ των κομμάτων της χώρας.

Τα ακροδεξιά λαϊκιστικά κόμματα συμμετέχουν πλέον στην κυβέρνηση ως μέλη κυβερνητικών συνασπισμών στην Κροατία, την Τσεχία, την Ιταλία και τη Φινλανδία, στηρίζουν μια δεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας στη Σουηδία και, σύμφωνα με την ανάλυση, προηγούνται στις δημοσκοπήσεις στην Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία.

Τα κόμματα αυτά, όμως, έχουν επίσης υποστεί και μεγάλες ήττες πρόσφατα, όπως στην Ολλανδία όπου το Κόμμα της Ελευθερίας (PVV) του Γκερτ Βίλντερς έχασε σχεδόν το ένα τρίτο των εδρών του και κατέληξε δεύτερο πέρυσι, αλλά και στην Ουγγαρία, όπου το Fidesz του Βίκτορ Όρμπαν ηττήθηκε ολοκληρωτικά από τον κεντροδεξιό (σ.σ. αν και πολιτικό τέκνο του Όρμπαν) αντίπαλό του, Πέτερ Μάγιαρ, τον Απρίλιο.

Πίσω από αυτή την τάση κρύβεται μια σειρά παραγόντων, σύμφωνα με τους ειδικούς που εργάζονται στο PopuList, το οποίο περιλαμβάνει πολιτικά κόμματα που έχουν κερδίσει τουλάχιστον μία βουλευτική έδρα ή το 2% των ψήφων στις εθνικές κοινοβουλευτικές εκλογές από το 1989.