Αναζητείται ειρηνοποιός σε ένα κόσμο που μαστίζεται από συγκρούσεις - ο οηε και ο επόμενος... γκουτέρες

Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται μετά από τέσσερα χρόνια και την απρόβλεπτη αναταραχή να εξαπολύεται στη Μέση Ανατολή, ένας ισχυρός και αποτελεσματικός ΟΗΕ είναι απαραίτητος περισσότερο από ποτέ.

Μετά την καταστροφή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι χώρες ενώθηκαν για να δημιουργήσουν έναν οργανισμό που εργάστηκε για να αποτρέψει παρόμοια γεγονότα. Αλλά, καθώς ο ΟΗΕ ετοιμάζεται να εκλέξει τον νέο γενικό γραμματέα του, ο οποίος θα αντικαταστήσει τον Αντόνιο Γκουτέρες, βρίσκεται σε σοβαρή κρίση.

Τρία από τα πιο ισχυρά μέλη του ενεργούν κατά παράβαση μιας από τις ιδρυτικές του αρχές: την απαγόρευση της χρήσης βίας.

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η κατοχή και η στρατιωτικοποίηση της Νότιας Σινικής Θάλασσας από την Κίνα και η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ, καθώς και οι βομβαρδισμοί στο Ιράν το περασμένο καλοκαίρι και ξανά τώρα, με το Ισραήλ – όλες αυτές οι ενέργειες αποτελούν παραβιάσεις του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, που διαπράττονται από μερικές από τις πιο ισχυρές χώρες στον κόσμο.

Όχι πολύ καιρό πριν, στις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, τα Ηνωμένα Έθνη ήταν ο διαιτητής του διεθνούς δικαίου και ο γενικός γραμματέας τους ήταν σχεδόν ένας ειρηνοποιός πλήρους απασχόλησης.

Σήμερα, οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση πολέμων και συγκρούσεων ανατίθενται σε επιχειρηματίες φιλικούς προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ή σε τρίτες χώρες, συχνά αναδυόμενες δυνάμεις (το Κατάρ ως μεσολαβητής στη Γάζα ή το Πακιστάν στον πόλεμο κατά του Ιράν ), οι οποίες έχουν οικειοποιηθεί τον ιστορικό ρόλο του οργανισμού ως συνομιλητή.

Την παραμονή της εκλογής του επόμενου γενικού γραμματέα του, η ειρηνευτική διάσταση του ΟΗΕ αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την παράλυση του οργανισμού σε πρόσφατες συγκρούσεις: Ουκρανία, Σουδάν, Γάζα, Ιράν, Λίβανος…

Ένας από αυτούς τους ειρηνοποιούς ήταν ο παππούς του, ο Βιρμανός διπλωμάτης Ου Θαντ, ο οποίος διετέλεσε γενικός γραμματέας του ΟΗΕ μεταξύ 1961 και 1971 και βοήθησε στην επίλυση της Κρίσης των Πυραύλων της Κούβας το 1962, με ένα ειρηνευτικό σχέδιο που έγινε δεκτό τόσο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζον Φ. Κένεντι όσο και από τον Ρώσο πρόεδρο Νικίτα Χρουστσόφ.

Ο ιστορικός σημειώνει ότι το Πακιστάν κάνει αυτή τη στιγμή το έργο προηγούμενων γενικών γραμματέων του ΟΗΕ όσον αφορά το Ιράν.

Η παράλυση του Συμβουλίου Ασφαλείας και οι αυξανόμενες αποτυχίες του ΟΗΕ συνιστούν πλέον αυτό που μοιάζει πολύ με πρόβλημα φήμης – ακόμη και νομιμότητας. Η παράλυση του οργανισμού έχει ριζώσει βαθύτερα στη Μέση Ανατολή, όπου το Ισραήλ αγνοεί επανειλημμένα τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.