Το παγκόσμιο κύπελλο στη σκιά της λειψυδρίας

Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 φιλοδοξεί να μείνει στην ιστορία ως το μεγαλύτερο Μουντιάλ όλων των εποχών. Για πρώτη φορά συμμετέχουν 48 εθνικές ομάδες, οι αγώνες διεξήχθησαν και διεξάγονται σε τρεις χώρες και οι φίλαθλοι που ταξιδεύουν από κάθε γωνιά του κόσμου υπολογίζονται σε εκατομμύρια. Πίσω όμως από τη γιορτή του ποδοσφαίρου, αναδύεται μια λιγότερο ορατή πραγματικότητα: η τεράστια κατανάλωση νερού που απαιτεί η διοργάνωση σε περιοχές όπου το νερό αποτελεί ήδη έναν ολοένα και πιο σπάνιο πόρο.

Μεγάλο μέρος των αγώνων φιλοξενείται σε πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών και περιοχές του Μεξικού που βρίσκονται εδώ και χρόνια αντιμέτωπες με έντονο υδατικό στρες. Η υπεράντληση των υπόγειων υδροφορέων, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, οι ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες και η συνεχώς αυξανόμενη αστική ανάπτυξη έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα εύθραυστο ισοζύγιο μεταξύ προσφοράς και ζήτησης νερού.

Η νέα μορφή του Μουντιάλ αυξάνει σημαντικά τις απαιτήσεις. Περισσότερες ομάδες σημαίνουν περισσότερες προπονήσεις, περισσότερους αγώνες, περισσότερους φιλάθλους, μεγαλύτερες μετακινήσεις και αυξημένη λειτουργία των εγκαταστάσεων. Όλα αυτά μεταφράζονται σε μεγαλύτερη κατανάλωση φυσικών πόρων, με το νερό να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας.

Σύμφωνα με τη μελέτη FIFA’s Climate Blind Spot του New Weather Institute, το Μουντιάλ του 2026 αναμένεται να είναι το πιο επιβαρυντικό περιβαλλοντικά στην ιστορία της διοργάνωσης, με τις συνολικές εκπομπές να ξεπερνούν τα 9 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα, κυρίως λόγω των αεροπορικών μετακινήσεων και της επέκτασης της διοργάνωσης.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα αφορά τη συντήρηση των γηπέδων. Πριν από τη διοργάνωση, τα οκτώ από τα δεκαέξι στάδια χρησιμοποιούσαν συνθετικό χλοοτάπητα, ο οποίος απαιτεί ελάχιστη άρδευση. Ωστόσο, οι κανονισμοί της FIFA επέβαλαν την αντικατάστασή του με φυσικό χορτάρι, αυξάνοντας σημαντικά τις ανάγκες σε νερό.

Η διατήρηση ενός γηπέδου φυσικού χλοοτάπητα σε άριστη κατάσταση, ιδιαίτερα κατά τους θερμούς καλοκαιρινούς μήνες της Βόρειας Αμερικής, απαιτεί καθημερινή άρδευση, εξειδικευμένη συντήρηση και συνεχή παρακολούθηση της υγρασίας του εδάφους.

Σε κάθε αγώνα δεκάδες χιλιάδες φίλαθλοι χρησιμοποιούν τουαλέτες, εγκαταστάσεις εστίασης, χώρους υγιεινής και κλιματιζόμενες υποδομές, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τη συνολική κατανάλωση.

Ο καθηγητής αθλητικής διαχείρισης και οικολογίας του αθλητισμού στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, Timothy Kellison, εκτιμά ότι, παρά τις αυξημένες απαιτήσεις, η κατανάλωση νερού ενός τόσο μεγάλου αθλητικού γεγονότος παραμένει διαχειρίσιμη, εφόσον υπάρχουν οι κατάλληλες υποδομές. Τονίζει όμως ότι οι πόλεις που φιλοξενούν τέτοιες διοργανώσεις οφείλουν να προσαρμοστούν στις νέες κλιματικές συνθήκες και να επαναπροσδιορίσουν τις προτεραιότητες στη διαχείριση ενός ολοένα πιο περιορισμένου φυσικού πόρου.

Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα έντονο στις μεγαλουπόλεις. Η Νέα Υόρκη, το Λος Άντζελες και η Πόλη του Μεξικού αντιμετωπίζουν ήδη τεράστιες ανάγκες ύδρευσης για εκατομμύρια κατοίκους, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ότι μέχρι το 2050 η ζήτηση νερού στο Λος Άντζελες θα είναι πολλαπλάσια της διαθέσιμης προσφοράς.

Παρότι οι έντονες βροχοπτώσεις του 2025 βελτίωσαν προσωρινά την εικόνα των ταμιευτήρων και περιόρισαν τα ποσοστά ξηρασίας σε σχέση με το δραματικό 2024, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μια μακροχρόνια κρίση διαχείρισης νερού.