Το ψηφιακό παρασκήνιο της κρίσης στη θέουτα

Νεότερα στοιχεία ενισχύουν την εκτίμηση ότι τα κοινωνικά δίκτυα δεν λειτούργησαν απλώς ως φορείς παραπληροφόρησης, αλλά και ως πρακτικά εργαλεία κινητοποίησης. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι πίσω από την εκστρατεία βρισκόταν το αλγερινό κράτος ή κάποιος ενιαίος μηχανισμός καθοδήγησης.

Η ανάλυση ολοκληρώθηκε στις 2 Αυγούστου και εξετάζει την ψηφιακή δραστηριότητα από τα μέσα Ιουνίου έως τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου. Χρησιμοποιεί τεχνικές OSINT, δηλαδή συλλογή πληροφοριών από ανοικτές πηγές, αλλά και SOCMINT για την παρακολούθηση των κοινωνικών δικτύων και GEOINT για τη γεωγραφική ταυτοποίηση σημείων, διαδρομών και οπτικού υλικού.

Η έκθεση τοποθετεί την πρώτη φάση της ψηφιακής κινητοποίησης μετά τη δημοσιοποίηση απόφασης του ισπανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου στις αρχές Ιουλίου. Η απόφαση αφορούσε το καθεστώς άμεσης επιστροφής ανθρώπων που φτάνουν κολυμπώντας σε ισπανικό έδαφος.

Ακολούθησε, βάσει την ανάλυση, μεγάλη αύξηση αναρτήσεων και βίντεο, με κορύφωση λίγο πριν από τους εορτασμούς για την Ημέρα του Θρόνου στο Μαρόκο. Η δραστηριότητα δεν περιορίστηκε στη διάδοση μιας φήμης. Σταδιακά περιέλαβε χάρτες, ώρες αναχώρησης, μέσα μεταφοράς, σημεία συνάντησης και διαδρομές προς τον κυματοθραύστη του Ταραχάλ.

Το πιο αμφιλεγόμενο εύρημα αφορά δύο ομάδες του WhatsApp που, σύμφωνα με την έκθεση, διαχειρίζονταν τηλεφωνικοί αριθμοί με τον διεθνή κωδικό +213 της Αλγερίας.

Στις 31 Ιουλίου, μετά την ενίσχυση των μέτρων γύρω από τη Θέουτα, εντοπίστηκε δεύτερη ομάδα με περίπου 1.480 μέλη. Η δραστηριότητά της στράφηκε προς τη Μελίγια, επιχειρώντας, κατά την έκθεση, να μεταφέρει εκεί τη μεταναστευτική πίεση.

Μαροκινά δημοσιεύματα αποδίδουν στις ομάδες ακόμη πιο συγκεκριμένες οδηγίες: σχηματισμό μικρών ομάδων για την παράκαμψη αστυνομικών ελέγχων, συγκέντρωση μετά τη βραδινή προσευχή, απενεργοποίηση των κινητών κατά τη διάρκεια της νύχτας και αριθμητική πίεση στα σημεία ελέγχου. Οι λεπτομέρειες αυτές προέρχονται από την ερμηνεία της έκθεσης από το Le360 και δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ισπανική δικαστική ή κυβερνητική έρευνα.

Η εμφάνιση αλγερινού κωδικού αποτελεί ψηφιακό ίχνος, όχι απόδειξη για την ταυτότητα ή την τοποθεσία του χρήστη. Ένας αριθμός +213 μπορεί να χρησιμοποιείται εκτός Αλγερίας, να έχει μεταβιβαστεί σε άλλο πρόσωπο ή να λειτουργεί μέσω περιαγωγής και διαδικτυακών υπηρεσιών.

Η ίδια η έκθεση, όπως παρουσιάζεται από πληρέστερες πηγές, δεν ταυτοποίησε τους διαχειριστές, δεν προσδιόρισε αν οι δύο αριθμοί ελέγχονταν από το ίδιο άτομο και δεν συνέδεσε τις ομάδες με κάποια κρατική υπηρεσία, οργάνωση ή ενιαίο κέντρο διοίκησης.

Η ανάλυση δεν περιγράφει μία κλασική πυραμίδα διοίκησης, αλλά ένα αποκεντρωμένο οικοσύστημα στο οποίο κάθε πλατφόρμα είχε διαφορετικό ρόλο: