Ποιος διοικεί την καθολική εκκλησία όταν ο πάπας δεν μπορεί;

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ αναμένεται να παραμείνει στο νοσοκομείο για περίπου μία εβδομάδα, μετά την επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε την Τρίτη για την αφαίρεση όγκου. Αλλά ποιος διοικεί την Καθολική Εκκλησία όταν ο Πάπας δεν μπορεί να ανταποκριθεί στα καθήκοντά του;

Ως επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας, ο Πάπας Λέων ηγείται ενός θεσμού με τεράστιο αριθμό πιστών παγκοσμίως. Όπως επισημαίνει το ΤΙΜΕ, οι Καθολικοί ανέρχονταν σε περισσότερους από 1,422 δισεκατομμύριο το 2024. Και καθώς η πλήρης ανάρρωσή του δεν είναι γνωστό πότε θα ολοκληρωθεί, όλοι αναρωτιούνται ποιος —αν υπάρχει κάποιος— αναλαμβάνει τη διοίκηση της Εκκλησίας κατά τη διάρκεια νοσηλείας του.

Το περιοδικό ΤΙΜΕ μίλησε με τον Μάιλς Πάτεντεν, ιστορικό της Καθολικής Εκκλησίας στο  Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Αυτά είναι όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε.

Πέρα από τον ρόλο του εντός της Εκκλησίας, ο Πάπας αποτελεί επίσης μια σημαντική διεθνή προσωπικότητα, τοποθετούμενος συχνά για ζητήματα μείζονος σημασίας, ενώ πραγματοποιεί και αποστολικά ταξίδια στο εξωτερικό.

Μετά τα ταξίδια του στην Ισπανία και τη Γαλλία, ο Πάπας Λέων έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιήσει ένα ταξίδι 12 ημερών στη Λατινική Αμερική στις 6 Νοεμβρίου. Το ταξίδι περιλαμβάνει στάση στο Περού — χώρα της οποίας κατέχει την υπηκοότητα. Το ταξίδι αναμένεται να πραγματοποιηθεί κανονικά, βάσει τον προγραμματισμό.

Τι συμβαίνει εάν ένας Πάπας ασθενήσει, καταστεί ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του ή νοσηλευτεί; Το Βατικανό διαθέτει λεπτομερείς κανόνες και τελετουργικά για τη μεταβίβαση της παπικής εξουσίας σε περίπτωση θανάτου ή παραίτησης του Πάπα. Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν προβλέπεται για τις περιπτώσεις ασθένειας ή ακόμα και απώλειας των αισθήσεων.

Ο Πάπας Λέων κατά την άφιξή του στο Νοσοκομείο Gemelli, όπου υποβλήθηκε σε επέμβαση αφαίρεσης όγκου απο τον πνεύμονα / REUTERS/Ciro de Luca

Για άλλα αξιώματα εντός της Εκκλησίας, υπάρχουν σαφέστερες ρυθμίσεις για τις περιπτώσεις ανικανότητας άσκησης καθηκόντων. Παραδείγματος χάριν, το Κανονικό Δίκαιο προβλέπει περιπτώσεις όπου ένας επίσκοπος μιας επισκοπής καθίσταται ανίκανος να διοικήσει την επισκοπή του, επιτρέποντας την ανάθεση της καθημερινής διοίκησης σε έναν βοηθό επίσκοπο, έναν γενικό βικάριο ή άλλο ορισμένο αξιωματούχο.

Ο Πάπας έχει ήδη αναθέσει την καθημερινή λειτουργία του Βατικανού και της Εκκλησίας, στη Ρωμαϊκή Κουρία. Είναι ομάδα αξιωματούχων, οι οποίοι συνεχίζουν το έργο τους ανεξάρτητα από το αν ο ίδιος βρίσκεται στο Αποστολικό Παλάτι ή όχι, και ανεξάρτητα από το αν είναι σε θέσει να ασκήσει τα καθήκοντά του.

Η Ρωμαϊκή Κουρία αποτελεί τον κεντρικό διοικητικό θεσμό της Αγίας Έδρας, υποστηρίζοντας τον Πάπα στη διακυβέρνηση της Καθολικής Εκκλησίας και στην εκπλήρωση των ευρύτερων αρμοδιοτήτων της.