Μουσεία στο στόχαστρο: το κύμα θεαματικών ληστειών στην ευρώπη

Έναν χρόνο μετά τη θεαματική διάρρηξη στο Μουσείο του Λούβρου, όπου κλάπηκαν γαλλικά κοσμήματα του Στέμματος αξίας τουλάχιστον 101 εκατ. δολαρίων, το κύμα ληστειών σε μουσεία της Ευρώπης όχι μόνο δεν έχει υποχωρήσει, αλλά εντείνεται. Από την Ουαλία έως τη Σικελία, περισσότεροι από 14 πολιτιστικοί χώροι έχουν δεχθεί επιθέσεις από τις αρχές του 2025, αποκαλύπτοντας σοβαρές αδυναμίες στην προστασία των συλλογών τους.

Οι γαλλικές αρχές έχουν συλλάβει οκτώ άτομα σε σχέση με τη ληστεία του Λούβρου τον Οκτώβριο του 2025, ωστόσο τα κλεμμένα κοσμήματα του 19ου αιώνα εξακολουθούν να αναζητούνται. Οι διαδοχικές διαρρήξεις σε άλλες χώρες ενισχύουν την εκτίμηση ότι η υπόθεση δεν ήταν μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ενδέχεται να ενθάρρυνε μιμητές και οργανωμένες εγκληματικές ομάδες.

Η νέα τάση δείχνει ότι οι δράστες προτιμούν ολοένα περισσότερο αντικείμενα από χρυσό, μπρούντζο και πολύτιμους λίθους, τα οποία μπορούν να αποσυναρμολογηθούν ή να λιώσουν. Σε δέκα από τις πρόσφατες διαρρήξεις, οι κλέφτες προσπέρασαν τους πίνακες και επικεντρώθηκαν σε αντικείμενα με υλικά που διατηρούν εμπορική αξία ακόμη και όταν καταστραφεί η αρχική τους μορφή.

Σύμφωνα με ερευνητές, παράνομοι έμποροι κοσμημάτων μπορούν να ξανακόψουν μεγάλους πολύτιμους λίθους και να τους μετατρέψουν σε μικρότερους, δυσκολότερους να εντοπιστούν, για μεταπώληση στη διεθνή αγορά. Αντίθετα, ένας αναγνωρίσιμος πίνακας είναι δύσκολο να διατεθεί χωρίς να κινήσει υποψίες.

Οι επιθέσεις γίνονται επίσης πολύ ταχύτερες. Το 1990, δύο άνδρες μεταμφιεσμένοι σε αστυνομικούς χρειάστηκαν 81 λεπτά για να αφαιρέσουν έργα των Βερμέερ και Ρέμπραντ από το Μουσείο Ιζαμπέλα Στιούαρτ Γκάρντνερ στη Βοστώνη. Αντίθετα, η διάρρηξη στο Ίδρυμα Μαγκνάνι Ρόκα ολοκληρώθηκε σε λιγότερο από τρία λεπτά.

Ο Τζεφ Κέλι, πρώην πράκτορας του FBI και ειδικός στην ασφάλεια μουσείων, εξηγεί ότι οι δράστες εισβάλλουν, αρπάζουν όσα αντικείμενα μπορούν και εξαφανίζονται πριν φτάσει η αστυνομία. Ακόμη και όταν λειτουργούν συναγερμοί, η πραγματική καταδίωξη αρχίζει συχνά αφού οι κλέφτες έχουν ήδη διαφύγει.

Οι κάμερες ασφαλείας σε πόλεις όπως το Παρίσι, το Σάο Πάολο, το Άμστερνταμ και η Βιέννη βοηθούν τις αρχές να ανασυνθέτουν τις κινήσεις των δραστών. Στο Σάο Πάολο, βίντεο κατέγραψε δύο κλέφτες να μεταφέρουν οκτώ χαρακτικά του Ματίς. Το υλικό οδήγησε στον εντοπισμό τους και τα έργα ανακτήθηκαν τον Αύγουστο.

Ο Μαρινέλο προειδοποιεί ότι οι εγκληματίες χρησιμοποιούν πλέον και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίζουν μουσεία με μεγάλες συλλογές χρυσού ή κτίρια που θεωρούνται ευκολότερο να παραβιαστούν. Από την άλλη πλευρά, μουσεία αξιοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για να αναλύουν τη συμπεριφορά των επισκεπτών και να εντοπίζουν πιθανές απειλές. Ειδικοί υποστηρίζουν επίσης ότι σε αρκετές περιπτώσεις η αναβάθμιση των καμερών μπορεί να γίνει με κόστος εκατοντάδων και όχι χιλιάδων δολαρίων.

Οι συνέπειες των ληστειών δεν περιορίζονται στην οικονομική αξία των κλοπιμαίων. Το Λούβρο άνοιξε ξανά την Πινακοθήκη του Απόλλωνα χωρίς τα κοσμήματα που φιλοξενούσε, μετατρέποντας έναν χώρο με βασιλικούς θησαυρούς σε αίθουσα χωρίς τα εκθέματά του.

Στην Ισπανία, το Δημοτικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Βιγιένα παραμένει κλειστό από τις 27 Αυγούστου, όταν διαρρήκτες παραβίασαν μια πλαϊνή είσοδο και αφαίρεσαν δεκάδες αντικείμενα της Εποχής του Χαλκού από χρυσό, ασήμι και κεχριμπάρι, μεταξύ των οποίων βραχιόλια, κύπελλα, φιάλες και τρία στέμματα. Η ληστεία διήρκεσε περίπου τρία λεπτά και στέρησε από το μουσείο το σημαντικότερο έκθεματου.