Από τη γαλλία στην ελλάδα: μετρώντας και εξηγώντας την ευρώπη της διαμαρτυρίας

Μια εικόνα της έντασης των κοινωνικών κινητοποιήσεων στην Ευρώπη αποτυπώνεται στα δεδομένα του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος Varieties of Democracy (V-Dem), που εδρεύει στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ της Σουηδίας.

Ενδεικτικό είναι ότι το 2025 η Σερβία και το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφουν τις υψηλότερες τιμές στον δείκτη μαζικής κινητοποίησης μεταξύ των 39 χωρών, ενώ η Ολλανδία παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση σε σχέση με το 2015. Αντίθετα, η Γαλλία, παρά τη μακρά παράδοση κοινωνικών κινητοποιήσεων, βρίσκεται χαμηλότερα στην κατάταξη. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει ένα ενδιαφέρον ερώτημα: Γιατί κοινωνίες με διαφορετικό βιοτικό επίπεδο και χαρακτηριστικά ευρύτερα εμφανίζουν τόσο έντονες εκρήξεις δυσαρέσκειας;

Στη Γαλλία, η κυβέρνηση σε μια προσπάθεια να εκτονώσει την κρίση ανακοίνωσε την αύξηση εκπαιδευτικών στα σχολεία, εκ των οποίων πολλά κτήρια είναι υποβαθμισμένα. Αυτά όμως δεν αρκούν για να εξηγήσουν την έξαρση των κινητοποιήσεων.

Ο καθηγητής όμως προειδοποιεί ότι αυτό που συνέβη στη Γαλλία ίσως εμφανιστεί και στην Ελλάδα στην εκπαίδευση, καθώς οι υπηρεσίες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης υποβαθμίστηκαν πάρα πολύ.

Οι υπηρεσίες αφορούν από το σιδηροδρομικό δίκτυο μέχρι και την υγεία, που στην Ελλάδα τουλάχιστον υστερούν σοβαρά.

Η ρίζα του προβλήματος που κυοφορεί τα κοινωνικές εξάρσεις και τις κρίσεις βρίσκεται στο σύστημα που έχει διαμορφωθεί εδώ και πολλά χρόνια, σε συνδυασμό με ένα ανεπαρκές πολιτικό προσωπικό.

Οι κυβερνήσεις επέλεξαν να αντιμετωπίσουν τις διαδοχικές κρίσεις με ενέσεις ρευστότητας και προσωρινά μέτρα στήριξης, χωρίς να προχωρήσουν σε αλλαγή του οικονομικού μοντέλου και ουσιαστική ενίσχυση της παραγωγής.

Κάτι τέτοιο όμως πρέπει να αποφευχθεί σύμφωνα με τους δύο επιστήμονες, και να αναζητηθούν ουσιαστικές λύσεις.

Τι είναι λοιπόν αυτό που καθορίζει αν μια μαζική κινητοποίηση οδηγεί σε πραγματικές πολιτικές αλλαγές ή μένει μια πρόσκαιρη έκφραση κοινωνικής δυσαρέσκειας;

Ο κ. Σεφεριάδης είναι πεπεισμένος ότι οι τιτάνιοι αγώνες που διεξήγαγαν κοινωνίες, εργαζόμενοι, λαϊκά στρώματα και νεολαία δεν τελεσφόρησαν εξαιτίας της ανεπάρκειας του πολιτικού προσωπικού που βρέθηκε στην ηγεσία τους. Στην κρίση της πολιτικής εκπροσώπησης στέκεται και ο Κωνσταντίνος Δημουλάς, επισημαίνοντας την ηθική απαξίωση της επίσημης πολιτικής, η οποία δεν θεωρείται πλέον ικανή ή θεωρείται διαφθαρμένη.