Από την πράσινη συμφωνία στην άγρια δύση: η νίκη των λόμπι και η άνευ όρων παράδοση των βρυξελλών

Το αθόρυβο ξήλωμα της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης μέσω των οδηγιών Omnibus θυσιάζει κοινωνικά και περιβαλλοντικά κεκτημένα

Με τον τρόπο αυτό — ανοίγοντας ξανά το κουτί της Πανδώρας για δεκάδες ευρωπαϊκούς νόμους — η Επιτροπή έχει πυροδοτήσει μια πρωτοφανή εκστρατεία οικονομικής και διπλωματικής άσκησης πίεσης. Αυτό που διακυβεύεται τελικά είναι η ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) να λειτουργεί ως δημόσια αρχή: η ικανότητά της να λειτουργεί ως εγγυητής των ευρύτερων συμφερόντων — κοινωνικών, υγειονομικών, περιβαλλοντικών, και σχετικών με τα ανθρώπινα δικαιώματα — που αποτελούν το θεμέλιο μιας δημοκρατίας.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι η συναίνεση φτάνει πολύ πέρα από τη ραγδαία δεξιά μετατόπιση της ευρωπαϊκής πολιτικής. Στηρίζεται, επίσης, από έναν τεράστιο συνασπισμό ευρωπαϊκών βιομηχανικών εταιρειών που τάσσονται κατά των αυξανόμενων οικολογικών υποχρεώσεων της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και από τις μεγάλες αμερικανικές ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες μπορούν έτσι να κλείσουν ένα νομοθετικό κεφάλαιο — από την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες έως την Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη — που λειτουργούσε γενικά εις βάρος τους. Όλοι αυτοί οι παράγοντες απολαμβάνουν πλέον, εξάλλου, την υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ, της οποίας η ιδεολογία και τα εμπορικά συμφέροντα ευθυγραμμίζονται πλήρως με αυτό το σχέδιο αποδυνάμωσης της ευρωπαϊκής δημόσιας αρχής.

Η πλήρης ιστορία του πώς διαμορφώθηκε αυτή η νέα συναίνεση των Βρυξελλών μένει ακόμη να γραφτεί. Όμως τρία ορόσημα σε αυτή τη διαδικασία πνευματικής και θεσμικής σύγκλισης μπορούν ήδη να εντοπιστούν.

Ένα δεύτερο ορόσημο εντοπίζεται στις δυσλειτουργίες που αυτή η μεγάλη ανατροπή και αυτή η γρήγορη πορεία προς το κέντρο της εξουσίας έχουν φέρει στο φως — δυσλειτουργίες που ισοδυναμούν με μια βαθιά κρίση στις τρεις ρυθμιστικές ισορροπίες της ΕΕ.

Ένα τρίτο ορόσημο, τέλος, βρίσκεται στους μεσάζοντες εξουσίας των Βρυξελλών και άλλους ενδιάμεσους που έχτισαν αυτή τη σύγκλιση συμφερόντων, τη διατήρησαν συμπαγή, και τη μετέφρασαν σε συνθήματα και συγκεκριμένες κινητοποιήσεις. Εδώ, το ερευνητικό έργο ορισμένων ευρωπαϊκών μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) και δεξαμενών σκέψης — Bloom, Corporate Europe Observatory, Somo — αποδεικνύεται καθοριστικό, ανοίγοντας ένα παράθυρο στην έντονη πολιτική εργασία που βρίσκεται σε εξέλιξη σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική, τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική σφαίρα, από τους φιλελεύθερους, τους συντηρητικούς και τους ακροδεξιούς παράγοντες που συνθέτουν αυτόν τον απορρυθμιστικό συνασπισμό.

Και ο βαθύτερος κίνδυνος είναι να χάσει η Ευρώπη, στην πορεία, όλη την ικανότητά της να δρα ως δημόσια αρχή — κάνοντας πραγματικότητα, κατά πάσα πιθανότητα, το παλιό ευρωσκεπτικιστικό όνειρο μιας Ευρώπης περιορισμένης σε τίποτα περισσότερο από μια απλή αγορά.