Φρίντριχ μερτς: από «σωτήρας», αποδιοπομπαίος τράγος

Είναι ο Φρίντριχ Μερτς ο χειρότερος καγκελάριος στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας; Είναι τόσο ανίκανος να συντονίσει τον κυβερνητικό συνασπισμό και τόσο αντιπαθής στον μέσο Γερμανό; Έχει πρόβλημα επικοινωνίας ή πολιτικής; Αυτές οι ώρες περνούν βασανιστικά αργά για τον άνθρωπο που διεκδίκησε με πάθος την καγκελαρία και κινδυνεύει τώρα να τη χάσει πιο γρήγορα από κάθε προκάτοχό του.

Οι οιωνοί δεν ήταν ομολογουμένως και πολλά υποσχόμενοι. Ο Φρίντριχ Μερτς έγινε αρχηγός του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) με την τρίτη προσπάθεια, ενώ εξελέγη καγκελάριος με τη δεύτερη ψηφοφορία στην Bundestag, γράφοντας έτσι αρνητική ιστορία προτού καν ξεκινήσει τη θητεία του. Μόλις 16 μήνες μετά, η συζήτηση γύρω από το όνομά του αφορά τα στοιχήματα για το πόσο ακόμη θα αντέξει.

Η δημοτικότητά του, σύμφωνα με το ΑΠΕ,  πλησιάζει πλέον τα μονοψήφια νούμερα, η κυβέρνησή του δυσκολεύεται να λάβει καθημερινές αποφάσεις και το κόμμα του, σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, πέφτει ακόμη και κάτω από το 20%, απέχοντας πάνω από 10 μονάδες από την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD).

Αύριο ο Φρίντριχ Μερτς θα ζήσει μια από τις δραματικότερες ημέρες τις καριέρας του. Στην κάλπη των κρατιδιακών εκλογών στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία κρίνεται εν πολλοίς το μέλλον του. Ο ίδιος το γνωρίζει καλά και έχει ήδη συγκαλέσει την εκτελεστική επιτροπή του CDU για τις 17:00, μία ώρα δηλαδή πριν από την ανακοίνωση των exit polls. Εκεί, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες των γερμανικών ΜΜΕ, σκοπεύει να παρουσιάσει στην ηγεσία του κόμματός του τελεσίγραφο: Ή με στηρίζετε πλήρως στις μεταρρυθμίσεις που προωθώ – με τις απαραίτητες υποχωρήσεις και προς το SPD – ή πείτε εδώ και τώρα ποιος μπορεί να με αντικαταστήσει.

Αν εντούτοις αύριο στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις που θέλουν το CDU να παλεύει για την είσοδό του στο τοπικό κοινοβούλιο, με ποσοστά κοντά στο 6%, το κλίμα θα βαρύνει αναπόφευκτα και ο κ. Μερτς δεν αποκλείεται να οδηγηθεί σε παραίτηση από τους πιο θερμόαιμους του κόμματός του. Σε αυτήν την περίπτωση, θα παραμείνει στη θέση του μέχρις ότου η Bundestag εκλέξει τον αντικαταστάτη του, ο οποίος όμως θα πρέπει να αποσπάσει και τη στήριξη του SPD – αλλά με ποια ανταλλάγματα; Ακόμη και με μια χρονοβόρα επαναδιαπραγμάτευση της προγραμματικής συμφωνίας;

Σε άλλο σενάριο, ο καγκελάριος θα μπορούσε να ζητήσει την ψήφο εμπιστοσύνης των κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού. Στο παρελθόν, μία φορά ο Όλαφ Σολτς και μία φορά ο Γκέρχαρντ Σρέντερ το έκαναν προκειμένου να χάσουν την πλειοψηφία και να ανοίξουν τον δρόμο για εκλογές. Ποιος όμως θέλει εκλογές σήμερα, εκτός από την AfD; Σίγουρα πάντως όχι τα κυβερνώντα κόμματα.

Ένα ακόμη μάλλον απίθανο σενάριο προβλέπει την στήριξη του αντικαταστάτη του Φρίντριχ Μερτς από την ακροδεξιά στη Βουλή, κάτι όμως το οποίο θα σήμαινε ότι πολλά ταμπού θα έσπαγαν τόσο βίαια που δεν είναι βέβαιο ότι θα το CDU θα άντεχε τους κραδασμούς.

Η πιθανότερη εξέλιξη είναι η παραμονή του κ. Μερτς στην καγκελαρία – με νύχια και με δόντια. Κάπως έτσι μπορεί να ερμηνευτεί και η πρόσφατη κίνηση των οκτώ χριστιανοδημοκρατών πρωθυπουργών κρατιδίων, οι οποίοι με κοινή επιστολή τους απέρριψαν κατηγορηματικά τη συζήτηση για αλλαγή προσώπου. Η επιστολή απέχει βέβαια πολύ από το κείμενο που θα ήθελε ο καγκελάριος. Το όνομά του δεν αναφέρεται πουθενά και η δήλωση μοιάζει περισσότερο με μια προσπάθεια δελφίνων να αποτινάξουν από πάνω τους τις ευθύνες για την εσωστρέφεια του τελευταίου διαστήματος, παρά με ένθερμη έκφραση στήριξης. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι, όπως αποκάλυψε η BILD, η επιστολή ζητήθηκε από τον ίδιο τον Φρίντριχ Μερτς και δεν αποτελούσε πρωτοβουλία των ίδιων των στελεχών του. Ο κ. Μερτς, αντίθετα με την Άγγελα Μέρκελ, δεν τηλεφωνούσε ποτέ στους πρωθυπουργούς. Τους θυμήθηκε λοιπόν ξαφνικά τώρα, έγραψε η εφημερίδα.

Την ίδια ώρα στο κόμμα του η φτώχεια φέρνει γκρίνια, αλλά και κινήσεις αυτοσυντήρησης και πανικού. Οι πρωθυπουργοί των κρατιδίων δεν είναι πρόθυμοι να παρασυρθούν στην καταστροφή από τον αρχηγό τους. Νέες εκλογές όμως ή οποιαδήποτε κατάσταση αστάθειας – ή έστω ασάφειας – στη Γερμανία δεν θα ωφελούσαν ούτε τη χώρα ούτε την Ευρώπη. Ένας αποδυναμωμένος Γερμανός καγκελάριος θα αποτελούσε θετική εξέλιξη μόνο για τους εχθρούς της Ευρώπης – ούτε καν για τους επίδοξους δελφίνους του. Τις επόμενες ημέρες θα αποδειχθεί λοιπόν στην πράξη αν οι Γερμανοί – πολιτικοί και πολίτες – διαθέτουν την κρίση, την ωριμότητα και την επιδεξιότητα να ιεραρχήσουν σωστά τις προτεραιότητές τους και να αντεπεξέλθουν στις ευθύνες τους. Eυθύνες που είναι μεγαλύτερες από τις θέσεις τους ή τα κόμματά τους.