Πυρηνική συμφωνία ουάσιγκτον-ριάντ: γιατί ανησυχεί τους ειδικούς στις ηπα

Ουάσιγκτον και Ριάντ υπέγραψαν την Τετάρτη 22 Ιουλίου μια ιστορική πυρηνική συμφωνία που ανοίγει τον δρόμο στη Σαουδική Αραβία να αναπτύξει πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς.

Υπενθυμίζεται ότι η συμφωνία είχε αρχικά διαμορφωθεί κατά την επίσκεψη του πρίγκιπα διαδόχου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, στην Ουάσιγκτον, τον Νοέμβριο του 2025. Ο ίδιος μάλιστα έχει δηλώσει ανοιχτά ότι θα επιδιώξει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, εάν δεν αποτραπεί το Ιράν από το να αποκτήσει τα δικά του.

Έτσι, την Τετάρτη, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, και ο υπουργός Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν, υπέγραψαν επισήμως τη διμερή συμφωνία. Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν, η νέα συμφωνία έχει σχεδιαστεί με ασφαλιστικές δικλίδες ώστε να αποτραπεί η παραγωγή καυσίμου οπλικού βαθμού από τη Σαουδική Αραβία.

Σύμφωνα με την Wall Street Journal που αποκάλυψε τις λεπτομέρειες της συμφωνίας, οι δύο χώρες συμφωνούν να μελετήσουν για δύο χρόνια κατά πόσο ο εμπλουτισμός ουρανίου σε σαουδαραβικό έδαφος είναι εφικτός και αναγκαίος. Σήμερα υπάρχει επαρκής ποσότητα πυρηνικού καυσίμου που παράγεται σε άλλες χώρες για να τροφοδοτήσει τους μελλοντικούς σαουδαραβικούς αντιδραστήρες.

Ωστόσο, οι υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας υποστηρίζουν ότι τα παγκόσμια αποθέματα θα εξαντληθούν γρήγορα, εάν υλοποιηθούν τα σχέδια της κυβέρνησης Τραμπ και άλλων κυβερνήσεων για μαζική επέκταση της πυρηνικής παραγωγής ενέργειας σε όλο τον κόσμο.

Υποστηρίζουν επίσης ότι η συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία δίνει στις ΗΠΑ την ευκαιρία να επεκτείνουν το δίκτυο εμπλουτισμού ουρανίου με δικούς τους όρους, περιορίζοντας τους κινδύνους διάδοσης πυρηνικών όπλων.

Η συμφωνία προβλέπει ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα εμπλουτισμού σε σαουδαραβικό έδαφος θα ελέγχεται από αμερικανικές εταιρείες, οι οποίες θα χρησιμοποιούν τεχνολογία που δεν θα κοινοποιείται στη Σαουδική Αραβία.

Στόχος είναι να επιτραπεί στη χώρα να επιτύχει τον στόχο της για την ανάπτυξη μιας οικονομίας βασισμένης στην πυρηνική ενέργεια, χωρίς όμως να αποκτήσει πρόσβαση στα μέσα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.

Ωστόσο, όπως αναφέρει η Washington Post, η συμφωνία θα προκαλέσει έντονη συζήτηση στο Κογκρέσο, όπου πολλοί βουλευτές εκφράζουν εδώ και καιρό ανησυχίες ότι η εξαγωγή δυνατοτήτων εμπλουτισμού ουρανίου θα οδηγήσει στη διάδοση των πυρηνικών όπλων.

Πρόσωπα που μίλησαν στην αμερικανική εφημερίδα, αναγνωρίζουν ότι η συμφωνία περιλαμβάνει εξαίρεση, η οποία απαλλάσσει τη χώρα από τις αυστηρές διεθνείς επιθεωρήσεις που απαιτούνται σε συμφωνίες για πυρηνικούς αντιδραστήρες με άλλες χώρες, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αντί αυτών, θα πραγματοποιούνται πιο περιορισμένοι έλεγχοι, σύμφωνα με τους όρους που προβλέπει η συμφωνία