Θα μετατρέψει η κίνα την αφρική σε «παγκόσμιο εργοστάσιο»;
Πριν από μια δεκαετία, η Jua Power, μια οικογενειακή επιχείρηση στον τομέα της ηλιακής ενέργειας, δεν είχε ιδιαίτερο λόγο να εγκαταλείψει την Κίνα αναζητώντας πελάτες σε άλλες περιοχές του κόσμου όπως η Αφρική.
Ωστόσο, καθώς η οικονομία της Κίνας επιβραδύνθηκε και τα κέρδη στον κλάδο της ηλιακής ενέργειας μειώθηκαν, ο κ. Xu άλλαξε στρατηγική. Τον Μάρτιο του 2025 αποφάσισε να κατασκευάσει ένα εργοστάσιο στην πόλη Tatu, μια ειδική οικονομική ζώνη στην Κένυα.
Πρόκειται για την πρώτη άμεση επένδυση της εταιρείας στο εξωτερικό στην σχεδόν εξηντάχρονη ιστορία της. Η Jua Power εντάσσεται σε ένα αυξανόμενο κύμα κινεζικών βιομηχανιών που έχουν πρόσφατα εγκατασταθεί στην Κένυα και σε άλλα μέρη της Αφρικής, σημειώνει σε σχετικό άρθρο του ο Economist, αναλύοντας τις νέες σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ Κίνας και Μαύρης Ηπείρου.
Το 2025, οι κινεζικές άμεσες ξένες επενδύσεις στον τομέα της μεταποίησης στην Αφρική αυξήθηκαν στα 12,3 δισ. δολάρια, κατανεμημένες σε 64 νέα έργα — ο υψηλότερος αριθμός σε ένα μόνο έτος την τελευταία δεκαετία, όπως αναφέρεται την fDi Markets, μια εταιρεία παροχής δεδομένων. (Οι συνολικές κεφαλαιουχικές δαπάνες που ανακοινώθηκαν το 2023 ήταν 24,6 δισ. δολάρια, αλλά κατανεμήθηκαν σε 35 έργα).
Μεταξύ 2023 και 2025 η Κίνα επένδυσε περισσότερα από ό,τι η Αμερική και η Ευρώπη μαζί. Ποτέ στο παρελθόν η Αφρική δεν ήταν τόσο ελκυστική για τις κινεζικές μεταποιητικές επιειρήσεις, λέει ο John Mwendwa, επικεφαλής της αρχής επενδύσεων της Κένυας.
Δεν θα υλοποιηθούν όλα τα προγραμματισμένα έργα. Ωστόσο, σε μια εποχή που οι κινεζικές χορηγήσεις προς την Αφρική μειώνονται και το κινεζικό κράτος είναι λιγότερο διατεθειμένο από ό,τι στο παρελθόν να χρηματοδοτήσει τεράστια έργα υποδομής, η εισροή ιδιωτικών κεφαλαίων σε αφρικανικά χαλυβουργεία, εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας, μονάδες συναρμολόγησης ηλεκτρικών οχημάτων και άλλα δείχνει πώς αλλάζει η σχέση της Αφρικής με τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο — και πόσο σημαντική παραμένει αυτή η σχέση.
Ωστόσο, οι Κινέζοι επενδυτές δεν αποθαρρύνονται, όπως δείχνει η περίπτωση της Κένυας. Η Tatu City βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με πάνω από 1.000 κινεζικές εταιρείες, σύμφωνα με τον Preston Mendenhall της Rendeavour, της εταιρείας που κατέχει την Ειδική Ζώνη Οικονομικής Ανάπτυξης (SEZ). Ο George Olaka της Arise IIP, η οποία κατασκευάζει βιομηχανικά πάρκα σε όλη την Αφρική, αναφέρει ότι διαπραγματεύεται με αρκετούς μεγάλους Κινέζους επενδυτές που επιθυμούν να ιδρύσουν εργοστάσια στην Κένυα, συμπεριλαμβανομένου ενός προμηθευτή ηλιακών συστημάτων και ενός κατασκευαστή γυαλιού. Έξι από τα επτά εμβληματικά κινεζικά έργα που ανακοινώθηκαν πέρυσι, μεταξύ των οποίων ένα χαλυβουργείο και ένα εργοστάσιο ενδυμάτων, έχουν ξεκινήσει την κατασκευή τους, σύμφωνα με την επενδυτική αρχή της Κένυας. Το 2026, 12 από τις 20 ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες του κόσμου αναμένεται να βρίσκονται στην Αφρική.
Ο Charlie Yang, ένας Κινέζος επιχειρηματίας που ίδρυσε πέρυσι ένα εργοστάσιο ιατρικού εξοπλισμού στην Κένυα, λέει στον Economist ότι οι τιμές εκεί για είδη όπως τα επιθέματα μπορούν να είναι τρεις έως τέσσερις φορές υψηλότερες από ό,τι στην πατρίδα του. Εν μέρει εξαιτίας αυτού, πολλοί Κινέζοι κατασκευαστές στην Αφρική επικεντρώνονται στην εξυπηρέτηση τοπικών ή περιφερειακών καταναλωτών. Λίγοι εξάγουν πέρα από την ήπειρο. Αυτό δεν είναι ακριβώς αυτό που έχουν συνήθως στο μυαλό τους όσοι ελπίζουν να δουν την Αφρική να γίνεται ένας παγκόσμιος βιομηχανικός-μεταποιητικός κόμβος.
Κάποιοι ανησυχούν ότι τα κινεζικά εργοστάσια ενδέχεται να υπονομεύσουν την τοπική βιομηχανία. Από τότε που ένα χαλυβουργείο κινεζικής ιδιοκτησίας άρχισε να λειτουργεί στη Ζιμπάμπουε το 2024, μεγάλες χαλυβουργικές επιχειρήσεις στη Νότια Αφρική αναγκάστηκαν να κλείσουν, αναφέρει ο Λουφούνο Μουνζελέλε από το Ινστιτούτο Σιδήρου και Χάλυβα της Νότιας Αφρικής, έναν κλάδο εκπροσώπησης των συμφερόντων της βιομηχανίας. Αυτοί οι φόβοι είναι ιδιαίτερα έντονοι λόγω του τεράστιου εμπορικού ελλείμματος της Αφρικής έναντι της Κίνας, το οποίο πέρυσι αυξήθηκε κατά 65% φτάνοντας το ρεκόρ των 102 δισ. δολαρίων.
Εν τω μεταξύ, τα κινεζικά εργοστάσια παρέχουν θέσεις εργασίας και κατάρτιση σε εργαζομένους σε ολόκληρη την ήπειρο. Οι αφρικανικές κυβερνήσεις θα ήταν σοφό να τα βοηθήσουν να αναπτυχθούν, καταλήγει ο Economist.
