Ai: η καλιφόρνια σχεδιάζει το κοινωνικό κράτος, ενώ η ευρώπη πληρώνει τα καλώδια

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν καταβροχθίζει μόνο τις δημόσιες υποδομές, τα δίκτυα και τους ενεργειακούς πόρους της Ευρώπης. Αναδιαμορφώνει ριζικά και τους όρους της κοινωνικής συμβίωσης. Παραδόξως, ενώ η Ευρώπη οφείλει πολλά σε στοχαστές όπως ο Τομά Πικετί και η Μαριάνα Ματσουκάτο για τη διατήρηση της προοδευτικής σκέψης, τα παραδοσιακά της οχήματα —κόμματα και συνδικάτα— μοιάζουν απονευρωμένα. Η πραγματική ιδεολογική ζύμωση μεταφέρεται σήμερα στην Καλιφόρνια, όπου οι ηγέτες της νέας τεχνολογικής επανάστασης σχεδιάζουν τους νέους ορίζοντες πολιτικής.

Στον αντίποδα, ο ευρωπαϊκός χώρος —και ιδιαίτερα χώρες όπως η Γαλλία— βιώνει μια ιδιότυπη θεσμική παράλυση. Προοδευτικοί δρώντες επικαλούνται συχνά τον κίνδυνο της Ακροδεξιάς για να υπερασπιστούν το πολιτικό status quo, ταυτίζοντας την κοινωνική προστασία αποκλειστικά με τους παραδοσιακούς κρατικούς μηχανισμούς. Η προσήλωση στο μεταπολεμικό κράτος πρόνοιας (είτε στη μπεβεριτζιανή είτε στη βισμαρκική του εκδοχή) είναι τόσο απόλυτη, που κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού και υβριδοποίησης αντιμετωπίζεται ως απειλή.

Δεδομένης της δημοσιονομικής στενότητας, η Ευρώπη πρέπει να κοιτάξει πέρα από τη φορολογία. Μοντέλα αποκεντρωμένης αλληλεγγύης, όπως η ευρωπαϊκή παράδοση των αλληλοβοηθητικών ταμείων που κάποτε παρείχαν υπηρεσίες υγείας, στέγασης ή ακόμα και αποεμπορευματοποιημένα βασικά αγαθά, μπορούν να επαναπροσδιοριστούν. Αντίστοιχα, η διάχυση της εταιρικής ιδιοκτησίας μέσω ταμείων που κεφαλαιοποιούνται από τις ίδιες τις επιχειρήσεις (όπως τα συστήματα μετοχοποίησης εργαζομένων) προσφέρει έναν δρόμο όπου οι παραγωγοί —ενεργοί ή μη— γίνονται μέτοχοι του πλούτου που παράγουν τα ρομπότ.

Το ζήτημα της εταιρικής διακυβέρνησης σε σχέση με τους δημοκρατικούς θεσμούς παραμένει ανοιχτό. Παρά τις αντι-πολιτικές φαντασιώσεις της Silicon Valley, η τελευταία λέξη δεν ανήκει στους τεχνοκράτες. Η Ευρώπη οφείλει να μπει δυναμικά σε αυτή τη συζήτηση, έχοντας στα χέρια της τρία ισχυρά στρατηγικά πλεονεκτήματα που αγνοεί.

Πρώτον, διαθέτει δομημένους θεσμούς κοινωνικού διαλόγου. Η θεσμοθετημένη διαβούλευση μεταξύ συνδικάτων, εργοδοτών και κρατών, παρά τις αδυναμίες της, αποτελεί μια μοναδική παγκοσμίως υποδομή για συλλογική επίλυση προβλημάτων.

Δεύτερον, κληρονομεί μια βαθιά πλουραλιστική πνευματική παράδοση. Η αποτροπή της μετατροπής των εθνών σε απλές αγορές δεν είναι αποκλειστικότητα της σοσιαλδημοκρατίας. Είναι ριζωμένη και στη χριστιανική κοινωνική σκέψη (από την Rerum Novarum έως τη Magnifica Humanitas), διαμορφώνοντας ένα ευρύ πλαίσιο για κοινωνική μεταρρύθμιση που ξεπερνά τις στείρες ιδεολογικές συγκρούσεις.

Η μετάβαση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης απαιτεί μια Κοινωνική Ευρώπη που απορρίπτει τόσο την πλήρη εμπορευματοποίηση της ζωής όσο και τη θεσμική παράλυση. Εάν οι Ευρωπαίοι πολίτες πρόκειται να παραχωρήσουν τη γη, την ενέργεια και τους φόρους τους για να χτιστεί το ψηφιακό μέλλον, έχουν κάθε δικαίωμα να απαιτήσουν τη ριζική επανεφεύρεση του κοινωνικού συμβολαίου.