Ο «αόρατος» κίνδυνος για τις ευρωπαϊκές τράπεζες

Η Morningstar DBRS προειδοποιεί ότι οι αδυναμίες στους μηχανισμούς καταπολέμησης του οικονομικού εγκλήματος μπορούν να οδηγήσουν από πρόστιμα και απώλεια εμπιστοσύνης μέχρι και σε υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης

Το ξέπλυμα χρήματος δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα κανονιστικής συμμόρφωσης. Για τους οίκους αξιολόγησης εξελίσσεται σε παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει άμεσα την πιστοληπτική εικόνα μιας τράπεζας, καθώς οι οικονομικές και λειτουργικές επιπτώσεις από τις αδυναμίες στους μηχανισμούς ελέγχου αποδεικνύονται ολοένα πιο σοβαρές.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας ανάλυσης της Morningstar DBRS, η οποία εξετάζει πώς οι κίνδυνοι που συνδέονται με το ξέπλυμα χρήματος (AML) και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας (CFT) επηρεάζουν τις ευρωπαϊκές τράπεζες, σε μια περίοδο όπου οι παράνομες χρηματοροές αυξάνονται, οι ψηφιακές τραπεζικές υπηρεσίες επεκτείνονται και το γεωπολιτικό περιβάλλον γίνεται ολοένα πιο σύνθετο.

Ο καναδικός οίκος επισημαίνει ότι οι σχετικοί κίνδυνοι αποκτούν πλέον αυξανόμενη βαρύτητα στην αξιολόγηση των τραπεζών, καθώς δεν επηρεάζουν μόνο τη συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο αλλά και τη δυνατότητα δημιουργίας κερδών, τη χρηματοδότηση και τη συνολική ανθεκτικότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων.

Η Morningstar DBRS υπογραμμίζει ότι οι συνέπειες μιας σοβαρής υπόθεσης ξεπλύματος χρήματος είναι πολυεπίπεδες.

Το πρώτο και πιο άμεσο κόστος αφορά τα υψηλά πρόστιμα που επιβάλλουν οι εποπτικές αρχές, τα οποία συχνά συνοδεύονται από πολυετή προγράμματα συμμόρφωσης, εκτεταμένες επενδύσεις σε νέα πληροφοριακά συστήματα, προσλήψεις εξειδικευμένου προσωπικού και υψηλές αμοιβές συμβούλων. Πρόκειται για δαπάνες που μπορούν να συμπιέσουν την κερδοφορία μιας τράπεζας για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Εξίσου σημαντικό θεωρείται το πλήγμα στη φήμη των τραπεζών. Η απώλεια εμπιστοσύνης από πελάτες, επενδυτές και αντισυμβαλλομένους μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους χρηματοδότησης, περιορισμό της πρόσβασης στις αγορές και απώλεια επιχειρηματικών ευκαιριών.

Παράλληλα, οι εποπτικές αρχές έχουν γίνει αισθητά πιο αυστηρές. Πέρα από τα πρόστιμα, επιβάλλουν περιορισμούς σε δραστηριότητες, απαιτούν αλλαγές στη διοίκηση ή ακόμη και πρόσθετες κεφαλαιακές απαιτήσεις, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις δεν αποκλείεται ακόμη και η ανάκληση τραπεζικής άδειας.

Η Morningstar DBRS ενσωματώνει πλέον τους συγκεκριμένους κινδύνους σε βασικούς πυλώνες της μεθοδολογίας αξιολόγησης των τραπεζών, όπως η ισχύς του επιχειρηματικού μοντέλου, η δυνατότητα παραγωγής κερδών και το προφίλ κινδύνου, ενώ τους λαμβάνει υπόψη και στο πλαίσιο της ανάλυσης ESG.

Η πραγματική έκταση του ξεπλύματος χρήματος είναι δύσκολο να αποτυπωθεί, καθώς πρόκειται για δραστηριότητες που εκ φύσεως παραμένουν κρυφές.