«αποσυνταξιοδότηση»: γιατί όλο και περισσότεροι συνταξιούχοι επιστρέφουν στη δουλειά

Φανταστείτε τον εαυτό σας με τρεις και τέσσερις δεκαετίες στη δουλειά, να μετράτε αντίστροφα για να βγείτε στη σύνταξη. Όταν φτάνει επιτέλους η πολυπόθητη ώρα της συνταξιοδότησης, μετά από λίγους μήνες ψάχνετε τις αγγελίες εργασίας. Πρόκειται για μια κατάσταση που βιώνουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι στον δυτικό κόσμο. Από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, ως τη Γερμανία και την Ελλάδα, το φαινόμενο των εργαζόμενων συνταξιούχων δεν είναι πλέον εξαίρεση, αλλά καθιερωμένη τάση.

Στις ΗΠΑ, περίπου 6-7% των συνταξιούχων έχουν επιστρέψει στο εργατικό δυναμικό, βάσει έρευνες του οργανισμού AARP (Aμερικανική Ένωση Συνταξιούχων) και του Βoston College. Από αυτούς σχεδόν οι μισοί αναφέρουν ως κύρια αιτία της επιστροφής στη δουλειά το αυξανόμενο κόστος ζωής.

Πρόκειται για ποσό που αντιστοιχεί σε 17.600 ευρώ. Σε αναλογία με το κόστος ζωής στις ΗΠΑ, η κρατική σύνταξη βρίσκεται οριακά πάνω από το κατώφλι της φτώχειας.  Για παράδειγμα, μόνο τα ιατρικά έξοδα που πληρώνουν από την τσέπη τους τα άτομα 65+ ετών, είναι περίπου 7.800 δολάρια τον χρόνο, σχεδόν το 30% της μέσης σύνταξης. Ένα μέσο ενυπόθηκο στεγαστικό δάνειο κυμαίνεται από 2.000 ως 3.000 δολάρια τον μήνα, σχεδόν όσο το σύνολο μιας μέσης σύνταξης ή περισσότερο.

Στην Ελλάδα οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Σύμφωνα με στοιχεία του e-ΕΦΚΑ για τον Μάρτιο του 2026, οι δηλώσεις εργασίας συνταξιούχων πλησιάζουν τις 300.000. Είναι δέκα φορές περισσότερες από ό,τι πριν την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου το 2024, όταν καταργήθηκε η οριζόντια περικοπή 30% στη σύνταξη όσων εργάζονταν.

Η δουλειά ως τα γεράματα έχει υψηλό τίμημα, ιδίως για όσους κάνουν χειρωνακτική εργασία

Η κοινή ρίζα του φαινομένου σε όλες τις χώρες είναι το χάσμα ανάμεσα στο κόστος ζωής και στο εισόδημα που αποφέρει η σύνταξη.

Στην Ελλάδα οι έξι στις δέκα συντάξεις είναι κάτω από 1000 ευρώ. Η μέση κύρια σύνταξη φθάνει μόλις τα 865 ευρώ και η μέση επικουρική τα 196 ευρώ.

Μια άλλη αυξανόμενη κατηγορία εργαζόμενων συνταξιούχων είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι. Καθώς οι περισσότεροι επιλέγουν, από ανάγκη, τη χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία, καταδικάζονται σε συντάξεις πείνας. Η επιστροφή στην εργασία –είτε ως μισθωτοί είτε ως αυτοτελώς απασχολούμενοι – είναι ένας τρόπος να συμπληρώσουν το εισόδημά τους.

Όμως η δουλειά ως τα γεράματα έχει υψηλό τίμημα, ιδίως για όσους κάνουν χειρωνακτική εργασία και δουλειά στην ύπαιθρο. Μια ματιά στις ηλικίες των θυμάτων σε εργατικά δυστυχήματα και ατυχήματα τα τελευταία χρόνια, αρκεί για να μας πείσει. Σύμφωνα με την έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ, για τους θανάτους σε χώρους εργασίας, ο ένας στους τρεις νεκρούς του 2025 ήταν άνω των 60 ετών, πολλοί εξ αυτών σε ηλικίες που θα έπρεπε προ πολλού να έχουν βγει στη σύνταξη.

Πρόκειται για ένα μέτρο πρωτοφανές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ωστόσο δέχεται έντονη κριτική, καθώς ευνοεί κυρίως εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης, αποκλείοντας χειρώνακτες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες.