«βουτιά» στις βαθύτερες αιτίες της ελληνικής στεγαστικής κρίσης - από το δικαίωμα στην κατοικία στην επισφάλει

Προτείνονται άμεσα μέτρα ανακούφισης, όπως φορολογικές ελαφρύνσεις, αλλά και μακροπρόθεσμες στρατηγικές με επίκεντρο την περιφερειακή αποκέντρωση

Το κείμενο καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής, διακρίνοντας τις παρεμβάσεις σε βραχυπρόθεσμες, για την άμεση ανακούφιση των νοικοκυριών, και μακροπρόθεσμες, με στόχο την ουσιαστική αποκέντρωση της χώρας. Συνολικά, υπογραμμίζεται η ανάγκη για μια νέα κρατική στρατηγική που θα εγγυάται το δικαίωμα στην αξιοπρεπή στέγαση ως θεμελιώδες κοινωνικό αγαθό.

Οι κύριες αιτίες της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα είναι σύνθετες και συνδέονται τόσο με τις επιπτώσεις της δεκαετούς δημοσιονομικής κρίσης όσο και με διαρθρωτικές παθογένειες της οικονομίας και της διοίκησης.

Σύμφωνα με τις πηγές, οι βασικοί παράγοντες που συνθέτουν το πρόβλημα είναι οι εξής:

Ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης: Η κύρια αιτία αύξησης του κόστους είναι η διαχρονική συγκέντρωση του πληθυσμού και της οικονομικής δραστηριότητας σε περιορισμένες γεωγραφικές ενότητες, κυρίως στην Αττική. Ενώ ο πληθυσμός παραμένει σταθερός, παρατηρείται αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών κατά 32% σε μια δεκαετία (λόγω αύξησης διαζυγίων και διαστάσεων), γεγονός που απαιτεί περισσότερες κατοικίες για τον ίδιο αριθμό ατόμων.

Οι βραχυπρόθεσμες προτάσεις για τη μείωση του κόστους στέγασης, όπως αποτυπώνονται στις πηγές, εστιάζουν στην άμεση ανακούφιση των νοικοκυριών μέσω παρεμβάσεων στο εισόδημα, τη φορολογία, το κληρονομικό δίκαιο και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η μελέτη θεωρεί ότι η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης περνά μέσα από την αποκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας και του πληθυσμού. Προτείνεται η αναβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης στην περιφέρεια, η ενίσχυση των μεταφορικών, ψηφιακών και λοιπών υποδομών, καθώς και η δημιουργία κινήτρων για εγκατάσταση επιχειρήσεων και εργαζομένων εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.

Παράλληλα εισηγείται την αξιοποίηση των ανενεργών κατοικιών, ακόμη και μέσω σχημάτων δημόσιας ή κοινωνικής αντιπαροχής, την εφαρμογή πολιτικής κατεδαφίσεων επικίνδυνων ή εγκαταλελειμμένων κτισμάτων ώστε να δημιουργηθεί νέο οικιστικό απόθεμα, καθώς και τη χορήγηση οικονομικών κινήτρων για τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων και νοικοκυριών στην περιφέρεια, με στόχο τη μείωση της πίεσης στις αγορές κατοικίας της Αθήνας και των άλλων μεγάλων πόλεων και την ταυτόχρονη τόνωση της περιφερειακής ανάπτυξης.