Εε: επιβραδύνεται η ανάπτυξη, καθώς η ενεργειακή κρίση οδηγεί σε αύξηση του πληθωρισμού - τι συμβαίνει στην ελ

Πριν από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η παγκόσμια οικονομία βρισκόταν σε ανοδική πορεία. Το δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον και η αβεβαιότητα σχετικά με τους αμερικανικούς δασμούς συνέχιζαν να επιβαρύνουν την ανάπτυξη, αλλά η επιβράδυνση του πληθωρισμού και ο δυναμικός επενδυτικός κύκλος που συνδέεται με την την τεχνητή νοημοσύνη παρείχαν σημαντική στήριξη, με την οικονομία της ΕΕ ενισχυμένη και τις πληθωριστικές πιέσεις να εξασθενούν, κάτι που άλλαξε ριζικά μετά τον πόλεμο κατά του Ιράν και κυρίως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Η χαμηλή ανταγωνιστικότητα, βέβαια, αποτελούσε και πριν πηγή ανησυχίας και τα δημόσια οικονομικά απαιτούσαν προσοχή, αλλά η οικονομία έδειξε ανθεκτικότητα, μεταξύ άλλων, χάρη στην ισχυρή αγορά εργασίας και στους υγιείς ισολογισμούς του ιδιωτικού τομέα.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, όμως, άλλαξε αυτό το σκηνικό, προκαλώντας μία από τις σημαντικότερες διαταραχές στον παγκόσμιο εφοδιασμό ενέργειας στην πρόσφατη ιστορία – λιγότερο από πέντε χρόνια μετά τον ενεργειακό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Επιπλέον, οι επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών στην περιοχή έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημίες.

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της ΕΕ, αφού έφτασε στο 1,5% το 2025, η αύξηση του ΑΕΠ της Ένωσης προβλέπεται πλέον να επιβραδυνθεί στο 1,1% φέτος, 0,3 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από ό,τι στις προβλέψεις του φθινοπώρου του 2025, ενώ ο πληθωρισμός θα ανέλθει στο 3,1%.

Η παγκόσμια ανάπτυξη (εξαιρουμένης της ΕΕ) προβλέπεται πλέον στο 3,1% το 2026 και στο 3,5% το 2027. Όσον αφορά το 2026, η μικρή υποβάθμιση σε σχέση με τις προβλέψεις του φθινοπώρου του 2025 (-0,3 ποσοστιαίες μονάδες) πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της ισχυρότερης από το αναμενόμενο δυναμικής κατά την περίοδο που προηγήθηκε της σύγκρουσης. Επιπλέον, ο συνολικός δείκτης αποκρύπτει σημαντικές διαφορές μεταξύ χωρών και περιφερειών.

Για την Ελλάδα, οι προβλέψεις της Κομισιόν δεν είναι αισιόδοξες, αφού εκτιμά ότι θα υπάρχει επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας σε επίπεδα κάτω από 2%, στο 1,8% φέτος και στο 1,6% το 2027, με τη χώρα μας να παραμένει, ωστόσο, πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε.

Την ίδια στιγμή, ανοδικές τάσεις θα επικρατήσουν στο μέτωπο του πληθωρισμού, ο οποίος όπως αναφέρεται τις εαρινές προβλέψεις της Κομισιόν το 2026 θα διαμορφωθεί στο 3,7% και στο 2,4% το 2027.

Τόσο η φύση της τρέχουσας κρίσης όσο και το οικονομικό πλαίσιο στο οποίο εκτυλίσσεται διαφέρουν σε σημαντικά σημεία από εκείνα που επικρατούσαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Πρώτον, εκείνη την εποχή η Ευρώπη εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο που εισήγαγε μέσω αγωγών από την Ρωσία, με περιορισμένες δυνατότητες υποκατάστασης και ισχυρή εξάρτηση από σταθερές υποδομές. Η απότομη διακοπή της ροής φυσικού αερίου οδήγησε σε άνευ προηγουμένου εκρήξεις των τιμών, οι οποίες αυξήθηκαν κατά δεκαπέντε έως είκοσι φορές σε σύγκριση με τα επίπεδα του φθινοπώρου του 2021.

Αντίθετα, η τρέχουσα κρίση επηρεάζει τα ενεργειακά εμπορεύματα που διακινούνται σε παγκόσμιο επίπεδο — το πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Αυτές οι αγορές είναι εξαιρετικά ανταλλάξιμες, επιτρέποντας την ανακατανομή της προσφοράς μεταξύ των περιφερειών, κατανέμοντας τις πιέσεις στις τιμές πιο ομοιόμορφα σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Ως αποτέλεσμα, αν και οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί ραγδαία, οι τιμές του πετρελαίου και ιδίως του φυσικού αερίου παραμένουν κάτω από τα υψηλότερα επίπεδα που είχαν φτάσει το 2021-22.

Δεύτερον, η ΕΕ έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα, τόσο μέσω της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η οποία αποδυναμώνει τη μετακύλιση των τιμών του φυσικού αερίου στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και μέσω μιας σημαντικής μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας από τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά.