Σε τριπλή παγίδα τα σιτηρά της ουκρανίας

Σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας εισέρχεται η ευρωπαϊκή αγορά σιτηρών, καθώς ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανία, η κλιματική κρίση και η επιστροφή του προστατευτισμού συγκλίνουν και δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για την αγροτική παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια.

Οι τελευταίες εξελίξεις είναι ιδιαίτερα κρίσιμες για τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων. Τα ουκρανικά σιτηρά είναι εγκλωβισμένα στη χώρα, λόγω των ρωσικών επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα. Παράλληλα, οι καιρικές συνθήκες και η ξηρασία αυξάνουν την αβεβαιότητα για την παραγωγή.

Έτσι, το Κίεβο, αναζητά επειγόντως εναλλακτικούς διαδρόμους για να διοχετεύσει τα σιτηρά στις διεθνείς αγορές, την ώρα που οι ρωσικές επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα, τα χαμηλά νερά του Δούναβη και οι αντιδράσεις των Ευρωπαίων αγροτών δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.

Οι νέες εκκλήσεις του Κιέβου – και η επιμονή ότι τα σιτηρά θα διακινούνται απλώς μέσω των γειτονικών χωρών της ΕΕ — ώθησαν τη Βαρσοβία να διαβεβαιώσει τους δικούς της αγρότες ότι κανένα από αυτά δεν θα καταλήξει στην Πολωνία.

Ως ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς σιτηρών στον κόσμο, η Ουκρανία διοχέτευε περισσότερο από το 90% των αγροτικών εξαγωγών της μέσω θαλάσσης. Η διακοπή αυτού του εμπορίου μετά την εισβολή του 2022 είχε συμβάλει στην εκτίναξη των διεθνών τιμών των τροφίμων.

Μέσα στις πρώτες εννέα ημέρες του Αυγούστου, η Ουκρανία εξήγαγε μόλις 463.000 τόνους σιτηρών, περίπου το ένα τρίτο του συνήθους ρυθμού. Εάν η κατάσταση συνεχιστεί, η χώρα κινδυνεύει μέχρι τον Νοέμβριο να αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα αποθηκευτικών χώρων, καθώς η νέα συγκομιδή θα αρχίσει να προστίθεται στα ήδη αδιάθετα αποθέματα.

Ο υπουργός Γεωργίας της Ουκρανίας Τάρας Βισότσκι προειδοποιεί μάλιστα ότι μια παρατεταμένη διαταραχή στις εξαγωγές θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα μεγάλη άνοδο των παγκόσμιων τιμών τροφίμων, με πιθανές συνέπειες αντίστοιχες εκείνων που καταγράφηκαν το 2022.

Όμως η χρηματοδότηση μπορεί να προσφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η επαναφορά των πλοίων στα ουκρανικά λιμάνια.

Το πρόβλημα έγινε ακόμη πιο έντονο μετά την επίθεση σε πλοίο που μετέφερε καλαμπόκι και αναχωρούσε από ουκρανικό λιμάνι. Το πλήγμα προκάλεσε ανθρώπινες απώλειες και το πλοίο βυθίστηκε λίγες ημέρες αργότερα.

Έκτοτε, τα πληρώματα εμφανίζονται απρόθυμα να επιστρέψουν στη συγκεκριμένη θαλάσσια διαδρομή, ενώ οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν αναστείλει τις υπηρεσίες τους. Όπως ανέφερε ο Ουκρανός υπουργός Γεωργίας, το ζήτημα δεν είναι τεχνικό, αλλά πρωτίστως θέμα ασφάλειας.