Τέλος στη «χρυσή εποχή» των baby boomers, οι νεώτερες γενιές κερδίζουν έδαφος - τι δείχνουν τα στοιχεία

Ξεπερασμένη φαίνεται να είναι πλέον η εικόνα ότι οι baby boomers έχουν τα καλύτερα σπίτια, το μεγαλύτερο μερίδιο του χρηματιστηρίου και γενναιόδωρες συντάξεις, ενώ οι νεώτεροι παλεύουν με ακριβή στέγαση, χαμηλούς μισθούς και εργασιακή επισφάλεια, όπως αναφέρεται έρευνα του Economist, όπου αναλύθηκαν στοιχεία από 32 πλούσιες χώρες. Αν και οι πολιτικές σχεδόν παντού εξακολουθούν να ευνοούν τους συνταξιούχους, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες οι κυβερνήσεις αρχίζουν να αναγνωρίζουν ότι δεν υπάρχουν για να εξυπηρετούν τις ανάγκες μιας και μόνο εκλογικής ομάδας.

Στις 26 από τις εξεταζόμενες χώρες, τα εισοδήματα των boomers φαίνεται να υποχωρούν σε σχέση με εκείνα των εργαζομένων. Σύμφωνα με την ανάλυση, στη χώρα μας μέχρι το 2015, οι έλληνες συνταξιούχοι είχαν φτάσει πολύ κοντά στο να βγάζουν περισσότερα από όσα οι νεώτεροι συμπατριώτες τους, όμως σήμερα οι εργαζόμενοι στη χώρα κερδίζουν σχεδόν 20% περισσότερα από τους συνταξιούχους.

Όπως αναφέρει το βρετανικό μέσο, το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας των δεκαετιών του 1950 και του 1960 μεταχειριζόταν καλά τους εργαζόμενους άνδρες, αλλά αγνοούσε όλους τους άλλους. Πολλοί ηλικιωμένοι, και ιδίως οι γυναίκες, τα βγάζανε πέρα με πενιχρές επαγγελματικές συντάξεις και γρήγορα εξαντλούσαν τις αποταμιεύσεις τους. Τα γηρατειά έγιναν συνώνυμο της ένδειας.

Στις ΗΠΑ, στα μέσα της δεκαετίας του 1960, σχεδόν το 30% όσων ήταν 65+ είχε εισόδημα κάτω από το όριο που απαιτείται για την κάλυψη των βασικών αναγκών, σε σύγκριση με μόλις το 10% όσων βρίσκονταν στον ενεργό πληθυσμό. Στον Καναδά το 1976 (τα παλαιότερα διαθέσιμα στοιχεία), το 47% των νοικοκυριών ηλικιωμένων ήταν φτωχά (σύμφωνα με έναν ευρύτερο ορισμό), έναντι 15% ατόμων ηλικίας 18 έως 64 ετών.

Ωστόσο, ακόμα και όταν οι συνταξιούχοι δεν ήταν φτωχοί, σπανίως ήταν πλούσιοι. Στη Βρετανία το 1961, το εισόδημα του μέσου συνταξιούχου, μετά τα επιδόματα, τους φόρους και τα έξοδα στέγασης, ήταν 30% χαμηλότερο από αυτό του μέσου ατόμου σε ηλικία εργασίας. Μέχρι τη δεκαετία του 1980, η φτώχεια των ηλικιωμένων είχε καταστεί πολιτικά μη βιώσιμη.

Τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 τα εισοδήματα των βρετανών συνταξιούχων εκτοξεύτηκαν, φτάνοντας πολύ κοντά στις μέσες αμοιβές των εργαζομένων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του βρετανικού μέσου, το εισόδημα του μέσου νοικοκυριού ηλικιωμένων στην Αμερική, έπειτα από φόρους και επιδόματα, αυξήθηκε από το 57% των άλλων νοικοκυριών το 1979 στο 90% το 2012. Από το 2003 έως το 2019, το μέσο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ηλικιωμένων Ιταλών, σε σχέση με εκείνο των ατόμων σε ηλικία εργασίας, αυξήθηκε από το 79% στο 92%.

Το μεγάλο λάθος των κυβερνήσεων ήταν να βοηθήσουν ηλικιωμένους που δεν το είχαν πραγματικά ανάγκη. Πολλοί baby boomers απολάμβαναν ήδη τα οφέλη από τις μακροχρόνιες ανοδικές τάσεις στις αγορές ακινήτων και μετοχών. Αυτός ο πλούτος συμπληρωνόταν από εισόδημα που προερχόταν από γενναιόδωρα συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών, τα οποία συνήθως συνδέουν τις πληρωμές με τους τελικούς μισθούς.

Επιπλέον, πολλές χώρες προσφέρουν προνόμια στους ηλικιωμένους, όπως έκπτωση ή δωρεάν είσοδο σε μουσεία και γκαλερί τέχνης. Κάθε λονδρέζος ηλικίας 60 ετών και άνω, από τους φτωχότερους έως τους πιο εύπορους, μπορεί να χρησιμοποιεί πολλά λεωφορεία και το μετρό δωρεάν. Η Ισπανία επιδοτεί τις διακοπές των συνταξιούχων. Στις ΗΠΑ, το φορολογικό νομοσχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ του 2025 έδωσε στους φορολογουμένους άνω των 65 ετών μια εξάλλου ετήσια έκπτωση 6.000 δολαρίων.

Η οικονομική υπεροχή των baby boomers αρχίζει εντούτοις να φθίνει, όπως δείχνουν τα στοιχεία που αναλύθηκαν, και οι νέοι κερδίζουν έδαφος. Οι βρετανοί ηλικιωμένοι κερδίζουν σήμερα 10% λιγότερα από το διάμεσο εισόδημα των ατόμων σε ηλικία εργασίας. Στις ΗΠΑ, τα μεσαία εισοδήματα των ηλικιωμένων δεν έχουν κερδίσει έδαφος σε σχέση με τους μη ηλικιωμένους για πάνω από μία δεκαετία.

Ακόμα και στη Βραζιλία, όπου το μέσο νοικοκυριό ηλικιωμένων κάποτε κέρδιζε κατά 20% περισσότερο από τα νοικοκυριά ενεργού πληθυσμού, η κατάσταση επανέρχεται σε ισορροπία. Σε πολλές πλούσιες χώρες, τα εισοδήματα των εργαζομένων παρέμειναν στάσιμα ή μειώθηκαν, ειδικά μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007 – 2009.