Η ενεργειακή ακρίβεια «φουσκώνει» τον λογαριασμό για την κυβέρνηση

Παράταση στις επιδοτήσεις των καυσίμων ετοιμάζεται να ανακοινώσει μέσα στην εβδομάδα η κυβέρνηση, αναζητώντας χρόνο και πόρους απέναντι σε μια ενεργειακή ακρίβεια που απειλεί να παρατείνει τις ανάγκες στήριξης σε όλη τη διάρκεια του χειμώνα.

Το βασικό σενάριο προβλέπει συνέχιση των ενισχύσεων για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου, καθώς το ισχύον καθεστώς λήγει στις 31 Οκτωβρίου. Οι τελικές αποφάσεις για το ύψος και τη διάρκεια των επιδοτήσεων αναμένονται τις επόμενες ημέρες.

Η σύντομη παράταση αποτυπώνει τη δυσκολία του οικονομικού επιτελείου να δεσμευτεί για μεγαλύτερο διάστημα, όσο παραμένουν αβέβαια τόσο η πορεία των τιμών όσο και το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων. Η κυβέρνηση χρειάζεται να αποτρέψει μια νέα επιβάρυνση στην αντλία, αλλά κάθε παράταση δημιουργεί την ανάγκη χρηματοδότησης της επόμενης, εφόσον οι διεθνείς αγορές δεν προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση.

Το πολιτικό δίλημμα γίνεται πιεστικότερο όσο πλησιάζει ο χειμώνας. Η απόσυρση της στήριξης θα άφηνε μεγαλύτερο μέρος του ενεργειακού κόστους σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η διατήρηση ή η διεύρυνσή της, όμως, απαιτεί πόρους σε έναν προϋπολογισμό με περιορισμένη ευχέρεια πρόσθετων δαπανών.

Οι αποφάσεις αφορούν το πετρέλαιο θέρμανσης, το ντίζελ κίνησης και την αμόλυβδη. Σήμερα η συνολική ενίσχυση φτάνει τα 40 λεπτά ανά λίτρο στη θέρμανση, τα 20 λεπτά στο ντίζελ κίνησης και τα 10 λεπτά στη βενζίνη. Στη θέρμανση και στο ντίζελ συμμετέχουν και τα διυλιστήρια, συνεπώς το τελικό σχήμα της παράτασης έχει σημασία τόσο για τον καταναλωτή όσο και για την κρατική επιβάρυνση.

Εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος για τον κυβερνητικό σχεδιασμό. Η παράταση στην αντλία μπορεί να συγκρατήσει μια άμεση αύξηση, αλλά η πίεση επεκτείνεται στους λογαριασμούς ενέργειας και στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων. Όσο περισσότερα μέτωπα χρειάζονται παρέμβαση, τόσο δυσκολότερο γίνεται να διατηρηθεί η στήριξη χωρίς ανακατανομή πόρων από άλλες προτεραιότητες.

Η διεθνής εικόνα δεν επιτρέπει εύκολη προσδοκία αποκλιμάκωσης. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ προειδοποίησε ότι δεν βλέπει αξιόπιστη διαδρομή επιστροφής των αγορών το 2027 στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχία για τις πιέσεις στα καύσιμα και στο φυσικό αέριο τον χειμώνα.

Τα οριστικά στοιχεία του εννεαμήνου δείχνουν γιατί η ισχυρή εικόνα των εισπράξεων δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα. Το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στα 7,554 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 2,425 δισ. ευρώ. Μετά τις προσαρμογές για ετεροχρονισμούς πληρωμών και ειδική είσπραξη, όμως, η υπέρβαση περιορίζεται στα 305 εκατ. ευρώ.

Το μεγαλύτερο μέρος της αρχικής διαφοράς συνδέεται με τον χρόνο καταβολής επενδυτικών δαπανών, εξοπλιστικών πληρωμών και μεταβιβάσεων προς φορείς. Ακόμη και η προσαρμοσμένη υπέρβαση αφορά ταμειακό αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης, όχι το δημοσιονομικό αποτέλεσμα ολόκληρης της Γενικής Κυβέρνησης. Δεν μπορεί επομένως να αντιμετωπιστεί ως διαθέσιμο κονδύλι για τις επόμενες επιδοτήσεις.

Τα φορολογικά έσοδα παραμένουν πάνω από τον στόχο, κατά 1,426 δισ. ευρώ μετά την εξαίρεση των ειδικών εισπράξεων που επισημαίνει το υπουργείο. Η πρόκληση είναι πόσο από αυτή την επίδοση μπορεί να στηρίξει μόνιμα μεγαλύτερες δαπάνες, ενώ η ίδια η ακρίβεια αυξάνει τις ανάγκες προστασίας.