Νέοι χωρίς δουλειά και σπουδές - η ελλάδα ανάμεσα στις χειρότερες θέσεις της εε

Τα στοιχεία της Eurostat για τους νέους που δεν εργάζονταν ούτε παρακολουθούσαν προγράμματα σπουδών ή κατάρτισης (NEET – Not in Employment, Education, or Training) μέχρι το 2025 αποκαλύπτουν μια ανησυχητική ανισότητα. Οι νέες γυναίκες αποκλείονται από την εκπαίδευση και την αγορά εργασίας σε μεγαλύτερο ποσοστό από τους άνδρες.

Μεταξύ 2015 και 2025, 22 από τις 27 χώρες της ΕΕ σημείωσαν μειώσεις στο ποσοστό των NEET

Το 2025, το 12% των γυναικών ηλικίας 15 – 29 ετών στην ΕΕ ανήκε στην εν λόγω κατηγορία, έναντι σχεδόν 10,0% των ανδρών. Το χάσμα αυτό δεν είναι τυχαίο αλλά αντικατοπτρίζει βαθύτερες κοινωνικές δομές και έμφυλες προσδοκίες που ωθούν τις γυναίκες προς τη φροντίδα της οικογένειας. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι γυναίκες αυτής της ηλικιακής κατηγορίας είναι σε μεγαλύτερο βαθμό αποκομμένες από την αγορά εργασίας, χωρίς να ψάχνουν καν για δουλειά.

Το ποσοστό των νέων και των δύο φύλων της κατηγορίας NEET που εξετάζεται, ανήλθε στην ΕΕ στο 11,0%. Αναλυτικά, κατεγράφη 5,3% για τις ηλικίες 15 – 19 ετών, 12,8% για τις ηλικίες 20 – 24 ετών και 14,7% για τις ηλικίες 25 – 29 ετών. Το αντίστοιχο συνολικό ποσοστό ήταν 11,1% το 2024 και το 15,2% το 2015. Αυτή η μείωση φέρνει την ΕΕ πιο κοντά στην επίτευξη του στόχου της για μείωση των ποσοστών NEET μεταξύ των νέων στο 9% έως το 2030, όπως ορίζεται στον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων.

Διαφορές παρατηρούνται ανάλογα με την ηλικία. Στους νεώτερους (15-19 ετών) ήταν μόλις 5,3% και υπερδιπλάσιο στις ηλικίες 20 – 24 ετών (12,8%) και 25 – 29 ετών (14,7%). Τα χαμηλότερα ποσοστά στην ΕΕ κατέγραψαν η Ολλανδία (5,3%), η Σουηδία (5,9%) και η Σλοβενία (7,6%). Στον αντίποδα, με τα υψηλότερα ποσοστά πολύ πάνω από τον στόχο της ΕΕ, βρέθηκαν η Ρουμανία (19,2%), η Βουλγαρία (13,8%) καθώς και η Ελλάδα (13,6%).

Μεταξύ 2015 και 2025, 22 από τις 27 χώρες της ΕΕ σημείωσαν μειώσεις στο ποσοστό των NEET, με τις μεγαλύτερες στην Ιταλία (από 25,7% σε 13,3%), στην Ελλάδα (από 24,1% σε 13,6%) και στην Κροατία (από 19,8% σε 10,8%).

Η κύρια ηλικιακή ομάδα που αναλύεται εδώ είναι οι νέοι ενήλικες 15 έως 29 ετών, για την οποία η ΕΕ έχει θέσει τον στόχο του 9% έως το 2030 για το σύνολο των χωρών-μελών.

Πέρα από τους αριθμούς, πρέπει να επισημανθεί ότι όταν νέοι ενήλικες βρεθούν αποκομμένοι τόσο από την εκπαίδευση όσο και από την αγορά εργασίας, αυτό κρύβει κινδύνους τόσο για τα ίδια τα άτομα όσο και για την κοινωνία μακροπρόθεσμα. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία θα είναι ομαλή.

Με την πάροδο του χρόνου, η μετάβαση αυτή έχει γίνει πιο περίπλοκη. Σήμερα, οι νέοι αλλάζουν συχνότερα δουλειά και χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να εδραιωθούν στην αγορά εργασίας. Οι φοιτητές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συνήθως δουλεύουν part-time ή σεζόν για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους. Επίσης, έχει γίνει πιο συνηθισμένο οι νέοι εργαζόμενοι να επιστρέφουν στην εκπαίδευση ή την κατάρτιση για να βελτιώσουν τα προσόντα τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, κατανεμημένα ανά πενταετείς ηλικιακές ομάδες μεταξύ 15 και 34 ετών, η απασχόληση χωρίς συμμετοχή στην εκπαίδευση και την κατάρτιση αυξάνεται με την ηλικία, ενώ το αντίθετο ισχύει για την εκπαίδευση και κατάρτιση χωρίς απασχόληση.