Περισσότερα όπλα, λιγότερη υγεία και παιδεία: η έκρηξη της παγκόσμιας στρατιωτικοποίησης

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι στρατιωτικές δαπάνες παγκοσμίως ανήλθαν σε 2,88 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση 2,9% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτό το νούμερο, τα 2,88 τρισεκατομμύρια δολάρια αντιστοιχούν σε στρατιωτικές δαπάνες ύψους 350 δολαρίων για κάθε άνθρωπο στον πλανήτη.

Το Al Jazeera αναλύει την αύξηση της παγκόσμιας στρατιωτικοποίησης, συμπεριλαμβανομένου του πόσο ξοδεύει κάθε έθνος, ποιες χώρες πωλούν τα περισσότερα όπλα και πώς συγκρίνονται οι στρατιωτικές δαπάνες με τις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση.

Το 2025, οι πέντε χώρες με τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες (954 δισ. δολάρια), η Κίνα (336 δισ. δολάρια), η Ρωσία (190 δισ. δολάρια), η Γερμανία (114 δισ. δολάρια) και η Ινδία (92 δισ. δολάρια), οι οποίες αντιπροσώπευαν περισσότερο από το ήμισυ (58%) των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών.

Οι ΗΠΑ είναι μακράν η χώρα με τις μεγαλύτερες δαπάνες, όπως συμβαίνει κάθε χρόνο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα 954 δισ. δολάρια που δαπάνησαν οι ΗΠΑ είναι περισσότερα από τα συνολικά ποσά των επόμενων έξι χωρών.

Από το 1949, οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει τουλάχιστον 53,5 τρισεκατομμύρια δολάρια για τον στρατό τους, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το ήμισυ (51,5%) του παγκόσμιου συνόλου που υπερβαίνει τα 100 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Οι στρατιωτικές δαπάνες ακολούθησαν γενικά το προβλέψιμο μοτίβο της αύξησης σε περιόδους πολέμου και της μείωσης σε πιο ειρηνικές περιόδους.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν ραγδαία στις αρχές της δεκαετίας του 1950, σημειώνοντας άνοδο από 284 δισ. δολάρια το 1950 σε 788 δισ. δολάρια έως το 1953, αντανακλώντας σε μεγάλο βαθμό τον αντίκτυπο του Πολέμου της Κορέας.

Κατά τη διάρκεια των τελών της δεκαετίας του 1950 και των αρχών της δεκαετίας του 1960, οι δαπάνες σταθεροποιήθηκαν στα 700-800 δισ. δολάρια ετησίως, υποδηλώνοντας μια σταθερή αλλά ελεγχόμενη αύξηση κατά τη διάρκεια της πρώιμης φάσης του Ψυχρού Πολέμου.

Ακολούθησε μια απότομη αύξηση στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν οι δαπάνες ξεπέρασαν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια για πρώτη φορά.