Περσικός κόλπος: οι προκλήσεις της κρίσης για 5+1 οικονομίες της περιοχής

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκαλεί ισχυρό πλήγμα στις μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής, βυθίζοντάς τες σε ύφεση και αυξάνοντας τις προκλήσεις για τις κυβερνήσεις τους που μέχρι τώρα βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στα έσοδα από την ενέργεια – αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Η οικονομική ανάπτυξη στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (Gulf Cooperation Council) αναμένεται να υποχωρήσει τουλάχιστον κατά 5% φέτος βάσει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το περιφερειακό αυτό μπλοκ αραβικών κρατών που απαρτίζεται από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν – το οποίο αποτελεί εξαίρεση στις προβλέψεις.

Στα τέλη του Οκτωβρίου και για το τρίμηνο που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο, η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε ότι η οικονομία του βασιλείου συρρικνώθηκε κατά 3,8% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Η χώρα έχει κινητοποιήσει το τεράστιο οικονομικό της δυναμικό για εναλλακτικές λύσεις στη μεταφορά πετρελαίου, όπως είναι ο αγωγός Ανατολής – Δύσης. Ο σαουδαραβικός κρατικός πετρελαϊκός κολοσσός Aramco κινείται τώρα για την επέκταση ενός αγωγού αργού πετρελαίου που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, καθώς όλος ο κόσμος εξακολουθεί να βιώνει το μεγαλύτερο σοκ στον εφοδιασμό ενέργειας στην Ιστορία.

Αγωγοί στα ΗΑΕ που επιτρέπουν στα εμιράτα να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ έχουν συμβάλει στη διατήρηση της ροής του πετρελαίου. Σε αυτό έχει συμβάλει επίσης εκτεταμένη επιχείρηση του αμερικανικού στρατού για την προστασία των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά.

Από αγωγούς και παρουσία των ΗΠΑ ωφελείται και η Σαουδική Αραβία. Τα ΗΑΕ φρόντισαν πρόσφατα να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ για να καθορίζουν τη δική τους εξαγωγική πολιτική, προσδοκώντας να μην περιορίζονται από ποσοστώσεις  που θα επιβληθούν στα μέλη του καρτέλ όταν βελτιωθεί η κατάσταση. Εξι μήνες μετά την αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν ότι οι εξαγωγές πετρελαίου ήταν υψηλότερες από ό,τι πριν από τον πόλεμο.

Τον Σεπτέμβριο τα ΗΑΕ παρήγαγαν 3,917 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα αυξημένη κατά 15% σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Το νούμερο του Σεπτεμβρίου είναι κατά 470.000 βαρέλια ημερησίως υψηλότερο από την ποσόστωση του σχήματος OPEC+ που θα ίσχυε για τα ΗΑΕ τον Μάιο, εάν η χώρα δεν είχε αποχωρήσει από τον ΟΠΕΚ και το ευρύτερο σχήμα OPEC+.

Τα έσοδα του Κατάρ μειώθηκαν κατά 42% το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, καθώς οι εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) υποχώρησαν λόγω των επιπτώσεων του πολέμου με το Ιράν, δήλωσε ο εμίρης Σεΐχης Ταμίμ κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του Συμβουλίου Σούρα.

Οι εξαγωγές LNG από το Κατάρ – τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή παγκοσμίως πριν από τη σύγκρουση – έχουν σημειώσει κατακόρυφη πτώση, εξαιτίας του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Περίπου το 17% της δυναμικότητας του Κατάρ στην παραγωγή LNG βρίσκεται εκτός λειτουργίας, μετά τις ιρανικές επιθέσεις που προκάλεσαν ζημιές σε δύο από τις 14 μονάδες υγροποίησης (trains) της χώρας, αφαιρώντας 12,8 εκατομμύρια τόνους ετησίως από την αγορά.

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι το ΑΕΠ της χώρας θα μειωθεί 15,6% το 2026. Η απόφαση του Κατάρ να εξασφαλίσει εκείνο προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ σηματοδοτεί μια σημαντική μεταβολή στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές. Η χώρα στρέφεται όλο και περισσότερο πέρα ​​από τη δική του παραγωγική ικανότητα προκειμένου να θωρακιστεί έναντι της γεωπολιτικής αστάθειας στον Περσικό Κόλπο και ειδικότερα έναντι των κινδύνων που συνδέονται με τα Στενά του Ορμούζ.