Τετραήμερη εργασία: σε ποια ευρωπαϊκή χώρα είναι κανόνας και όχι εξαίρεση - το πείραμα που πέτυχε

Το 2019, η Ισλανδία έγραψε ιστορία καθώς έγινε μία από τις πρώτες χώρες καθιέρωσαν την τετραήμερη εργασία, με εβδομάδα 35-36 ωρών, χωρίς μείωση μισθού.

Περίπου έξι χρόνια αργότερα, όλες οι προβλέψεις της Gen Z σχετικά με τα οφέλη της έχουν αποδειχθεί αληθινές. Το πετυχημένο πείραμα της εβδομάδας 35 ωρών, έχει αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι στο μικρό νησιωτικό κράτος, των περίπου 400.000 κατοίκων, βλέπουν την εργασία και τη ζωή.

Όταν η Ισλανδία παρουσίασε για πρώτη φορά την ιδέα της τετραήμερης εργασίας υπήρξε σκεπτικισμός. Πολλοί φοβόντουσαν ότι η παραγωγικότητα θα μειωνόταν, οι επιχειρήσεις θα αντιμετώπιζαν υψηλότερο κόστος ή ότι η ποιότητα των υπηρεσιών θα χειροτέρευε. Ωστόσο, το πιλοτικό πρόγραμμα, το οποίο ξεκίνησε το 2015 με 2.500 εργαζόμενους (περίπου το 1% του εργατικού δυναμικού), σύντομα έβαλε τέλος σε αυτές τις ανησυχίες. Μέχρι το 2019, σχεδόν το 90% των Ισλανδών εργαζομένων είχε μεταβεί σε συντομότερα ωράρια. Εργάζονταν 35-36 ώρες την εβδομάδα αντί για τις συνήθεις 40, χωρίς να χάσουν μέρος του μισθού τους.

Η παραγωγικότητα δεν μειώθηκε. Στην πραγματικότητα, σε ορισμένους τομείς βελτιώθηκε. Οι εργαζόμενοι ανέφεραν χαμηλότερα επίπεδα άγχους και καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής — προτεραιότητες που συνάδουν απόλυτα με τις αξίες της Gen Z.

Η αλλαγή ενίσχυσε επίσης την ψυχική υγεία και τη γενική ευημερία, υποδηλώνοντας ότι οι λιγότερες ώρες εργασίας μπορεί να είναι το κλειδί για καλύτερη υγεία και εργασιακή ικανοποίηση. Οι εργοδότες δήλωσαν επίσης ικανοποιημένοι, αφού μειώθηκαν οι ημέρες αναρρωτικής άδειας και βελτιώθηκε η εργασιακή απόδοση, μέσω καλύτερης οργάνωσης.

Η επιτυχία του πειράματος ώθησε και τα συνδικάτα του ιδιωτικού τομέα, να διαπραγματευθούν μειώσεις ωραρίου, χωρίς μειώσεις μισθού,  ένα δικαίωμα που σύντομα επεκτάθηκε στη συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων.

Ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό του Ισλανδικού πειράματος της τετραήμερης εργασίας ήταν η συμβολή της στην ισότητα των φύλων.  Η μικρότερη εργάσιμη εβδομάδα ενθάρρυνε τους άνδρες να συμμετέχουν περισσότερο στην οικογενειακή ζωή. Μειώνοντας τον χρόνο δουλειάς, οι γονείς και των δύο φύλων πέρασαν περισσότερο χρόνο με τα παιδιά τους και μοιράστηκαν τις οικιακές υποχρεώσεις πιο ισότιμα.

Το πείραμα του 2015-2019, που ξεκίνησε με απόφαση της Ισλανδικής κυβέρνησης και του Δήμου του Ρέικιαβικ, αφορούσε αρχικά εργαζόμενους του ευρύτερου δημόσιου τομέα, σε περισσότερες από 100 επιχειρήσεις και οργανισμούς. Δεν περιοριζόταν μόνο στις δουλειές γραφείου, αλλά και στα λεγόμενα επαγγέλματα πρώτης γραμμής: κοινωνικούς λειτουργούς, υγειονομικούς, παιδαγωγούς προσχολικής αγωγής, αστυνομικούς. Καθόλη τη διάρκεια της πιλοτικής εφαρμογής, υπήρξε συνεχής επίβλεψη και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, τόσο στο επίπεδο του παραγόμενου έργου όσο και στη ζωή των εργαζομένων, εντός και εκτός δουλειάς.

Τα οφέλη της τετραήμερης εργασίας ή/και της εβδομάδας των 35-36 ωρών, έγιναν αισθητά στο σύνολο της κοινωνίας. Οι Ισλανδοί απολαμβάνουν πλέον υψηλότερη ποιότητα ζωής, με περισσότερο χρόνο για αναψυχή, οικογενειακές δραστηριότητες και συμμετοχή στα κοινά. Μαζί με τον χρόνο δουλειάς μειώθηκαν τα επίπεδα άγχους και βελτιώθηκε η εργασιακή ικανοποίηση.

Η προσέγγιση της Ισλανδίας έχει εμπνεύσει χώρες όπως η Γερμανία, η Πορτογαλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο να ξεκινήσουν παρόμοια πιλοτικά προγράμματα.