Δεξιότητες αντί για πτυχία - πώς αλλάζουν οι προσλήψεις στην ευρώπη, ποιες χώρες πρωτοστατούν
Οι εργοδότες σε όλη την Ευρώπη αποδίδουν όλο και μεγαλύτερη αξία στις δεξιότητες, στο τι πραγματικά μπορούν να κάνουν οι εργαζόμενοι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα πτυχία δεν παίζουν σημαντικό ρόλο. Ωστόσο, οι χώρες της Ευρώπης δεν είναι εξίσου έτοιμες να υιοθετήσουν αυτή την προσέγγιση, που δεν δίνει βαρύτητα αποκλειστικά στους τίτλους σπουδών.
Ο δείκτης του ΟΟΣΑ εξετάζει πόσο αποτελεσματικά οι χώρες εντοπίζουν, αναπτύσσουν, αναγνωρίζουν και επιβραβεύουν τις δεξιότητες
Το κατά πόσο, όμως, οι χώρες μπορούν να περάσουν από τη θεωρία στην πράξη και να υιοθετήσουν ένα τέτοιο μοντέλο δεν είναι δεδομένο. Για να αποτυπώσει αυτή την ετοιμότητα, ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί τον δείκτη Skills-First.
Ο δείκτης εξετάζει πόσο αποτελεσματικά οι χώρες εντοπίζουν, αναπτύσσουν, αναγνωρίζουν και επιβραβεύουν τις δεξιότητες. Για τον σκοπό αυτό, λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως η συμμετοχή των ενηλίκων στη μάθηση, η αξιοποίηση δεδομένων για τις δεξιότητες, η δημόσια στήριξη της κατάρτισης και η βαρύτητα που αποδίδουν οι εργοδότες στις αποδεδειγμένες ικανότητες των εργαζομένων.
Η Φινλανδία (0,63), η Τσεχία (0,61), η Νορβηγία (0,61) και η Λετονία (0,61) καταγράφουν επιδόσεις πάνω από τον μέσο όρο των 23 ευρωπαϊκών χωρών που περιλαμβάνονται στον δείκτη, ο οποίος διαμορφώνεται στο 0,58. Η Ισπανία (0,59), η Δανία (0,58), η Πορτογαλία (0,58), η Ιταλία (0,58), η Λιθουανία (0,58), η Πολωνία (0,58) και η Αυστρία (0,58) βρίσκονται κοντά σε αυτόν τον μέσο όρο.
Ελαφρώς κάτω από τον μέσο όρο βρίσκονται η Γερμανία (0,57), η Ελβετία (0,57) και η Ολλανδία (0,56), ενώ η Ουγγαρία (0,45) και η Ελλάδα (0,46) έχουν τις χαμηλότερες βαθμολογίες. Η Τουρκία (0,52), η Σλοβακία (0,54) και η Σλοβενία (0,54) καταγράφουν επίσης χαμηλές βαθμολογίες.
Οι διαφορές στην ετοιμότητα των χωρών δεν σημαίνουν, πάντως, ότι τα πτυχία χάνουν την αξία τους. Το ζητούμενο δεν είναι η αντικατάστασή τους, αλλά η συμπληρωματική αξιολόγηση των δεξιοτήτων που διαθέτει κάθε υποψήφιος.
Η ειδικός τόνισε ότι η αλλαγή προσέγγισης οφείλεται ακριβώς στην έλλειψη δεξιοτήτων. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να αναζητούν ταλέντα από ένα ευρύτερο φάσμα υποβάθρων, ενώ οι ανάγκες σε δεξιότητες συχνά αλλάζουν ταχύτερα από όσο μπορούν να προσαρμοστούν τα εκπαιδευτικά συστήματα. Το 2025, πάνω από το 70% των εργοδοτών στις χώρες του ΟΟΣΑ αναφέρουν ότι δυσκολεύονται να καλύψουν κενές θέσεις λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού.
Η Άννα Τόνι, ανώτερη εμπειρογνώμονας στο υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων και Απασχόλησης της Φινλανδίας, τόνισε ότι οι ενδιαφερόμενοι αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο ότι οι πολύτιμες δεξιότητες αποκτώνται όχι μόνο μέσω της τυπικής εκπαίδευσης, αλλά και μέσω της εργασιακής εμπειρίας, του εθελοντισμού, των χόμπι και άλλων εμπειριών ζωής. Έτσι, αναπτύσσονται νέα εργαλεία και μέθοδοι για τον εντοπισμό και την επικύρωση αυτών των δεξιοτήτων.
Όσον αφορά το αν τελικά αποδίδουν περισσότερο τα πτυχία ή οι δεξιότητες, ο ΟΟΣΑ διαπίστωσε ότι, κατά μέσο όρο, η επιπλέον εκπαίδευση αυξάνει τους μισθούς κατά περίπου 16%, ενώ οι καλύτερες αριθμητικές δεξιότητες αυξάνουν τους μισθούς κατά περίπου 9%, όταν συγκρίνονται διαφορές παρόμοιου μεγέθους. Αυτό το εύρημα δείχνει, βάσει την Γκουιντίνι, ότι οι εργοδότες εξακολουθούν να αποδίδουν σημαντική αξία στα εκπαιδευτικά προσόντα ως δείκτες παραγωγικότητας, ειδικά όταν οι πληροφορίες σχετικά με τις δεξιότητες των εργαζομένων είναι περιορισμένες.
