Η ευρώπη αντικαθιστά το ουράνιο του νίγηρα, αλλά όχι την εξάρτησή της από τη ρωσία

Η ανατροπή του πολιτικού σκηνικού στον Νίγηρα και η ρήξη των σχέσεων της χώρας με τη Γαλλία και τη Δύση άλλαξαν ριζικά τον χάρτη των προμηθειών ουρανίου για την Ευρώπη.

Η κρατικοποίηση της SOMAÏR, της μεγαλύτερης εταιρείας εξόρυξης ουρανίου της χώρας, η οποία μέχρι πρότινος ελεγχόταν κατά 63,4% από τον γαλλικό πυρηνικό όμιλο Orano, οδήγησε σε πολυετή δικαστική αντιπαράθεση και δημιούργησε αβεβαιότητα για μία από τις σημαντικότερες πηγές τροφοδοσίας της ευρωπαϊκής πυρηνικής βιομηχανίας.

Η κρίση κορυφώθηκε όταν η κυβέρνηση του Νίγηρα ανέλαβε τον πλήρη έλεγχο της εταιρείας και ανακοίνωσε την πρόθεσή της να την κρατικοποιήσει, με την Orano να προσφεύγει στο Διεθνές Κέντρο Διακανονισμού Επενδυτικών Διαφορών (ICSID). Το δικαστήριο διέταξε τη Νιαμέι να μην προχωρήσει σε πώληση ή μεταβίβαση του ουρανίου που βρίσκεται στις εγκαταστάσεις της SOMAÏR μέχρι να εκδικαστεί η υπόθεση.

Παρά την απόφαση αυτή, στα τέλη Νοεμβρίου του 2025 περίπου 1.000 έως 1.050 τόνοι συμπυκνώματος ουρανίου, αξίας άνω των 170 εκατ. ευρώ, μεταφέρθηκαν από το ορυχείο του Άρλιτ χωρίς τη συγκατάθεση της Orano. Το συγκεκριμένο φορτίο αποτελεί σήμερα αντικείμενο έντονης νομικής διαμάχης, ενώ εκτιμάται ότι η συνολική διαφορά αφορά σχεδόν 100.000 τόνους ουρανίου.

Παρά την απώλεια του Νίγηρα ως βασικού προμηθευτή, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αντιμετώπισε πρόβλημα επάρκειας.

Το 2022 ο Νίγηρας κάλυπτε περίπου 2.975 τόνους ουρανίου, δηλαδή σχεδόν το 25% των ευρωπαϊκών εισαγωγών. Μέχρι το 2025, όμως, οι παραδόσεις κατέρρευσαν στους μόλις 33 τόνους, ποσοστό 0,23% των συνολικών αναγκών.

Την ίδια χρονιά, οι ευρωπαϊκές εταιρείες ηλεκτρισμού προμηθεύτηκαν συνολικά 14.678 τόνους φυσικού ουρανίου, καλύπτοντας σχεδόν πλήρως το κενό που άφησε ο Νίγηρας.

Οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι από αυτή την αναδιάρθρωση ήταν ο Καναδάς και το Καζακστάν, που πλέον καλύπτουν περίπου το 57% των ευρωπαϊκών εισαγωγών φυσικού ουρανίου. Σημαντικό ρόλο εξακολουθούν να διαδραματίζουν επίσης η Αυστραλία, το Ουζμπεκιστάν και η Ρωσία, της οποίας το μερίδιο εμφανίζεται αυξημένο σε σχέση με το 2022.

Η μεγαλύτερη πρόκληση, εντούτοις, δεν αφορά πλέον την εξόρυξη του ουρανίου αλλά τα επόμενα στάδια της πυρηνικής αλυσίδας.

Για να μετατραπεί το φυσικό ουράνιο σε καύσιμο κατάλληλο για χρήση στους πυρηνικούς αντιδραστήρες απαιτούνται διαδικασίες μετατροπής και εμπλουτισμού, στις οποίες η ρωσική Rosatom εξακολουθεί να κατέχει κυρίαρχη θέση διεθνώς.