Η ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με λιγότερο αέριο

Καθησυχαστική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης, αλλά σαφώς πιο επιφυλακτική ως προς την εξέλιξη των τιμών, εμφανίζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενόψει του χειμώνα 2026-2027. Παρά το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές, οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι δεν συντρέχει, τουλάχιστον προς το παρόν, λόγος παρέμβασης στην αγορά.

Το ζήτημα εξετάστηκε στη συνεδρίαση του ευρωπαϊκού Ομίλου Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο, στην οποία εκπρόσωποι της Κομισιόν και των κρατών-μελών αξιολόγησαν την κατάσταση των αποθεμάτων, τις διεθνείς ροές LNG και την ετοιμότητα των εθνικών ενεργειακών συστημάτων.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η σημερινή εικόνα, μολονότι χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, διαφέρει σημαντικά από εκείνη της ενεργειακής κρίσης του 2021 και του 2022. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον περιορίσει σε μεγάλο βαθμό την εξάρτησή της από έναν μόνο προμηθευτή, έχει διευρύνει το δίκτυο εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου και διαθέτει περισσότερους τερματικούς σταθμούς “επαναεριοποίησης”.

Παράλληλα, η κατανάλωση φυσικού αερίου βρίσκεται σε διαρθρωτικά χαμηλότερο επίπεδο. Η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τα προγράμματα εξοικονόμησης και οι αλλαγές στη βιομηχανική ζήτηση έχουν περιορίσει τις ευρωπαϊκές ανάγκες. Αυτό επιτρέπει, σύμφωνα με την Κομισιόν, στο σύστημα να αντιμετωπίσει τον χειμώνα ακόμη και με αποθέματα μικρότερα από τα συνηθισμένα.

Η εικόνα, πάντως, δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η παραγωγή και οι εξαγωγές LNG από το Κατάρ παραμένουν επηρεασμένες από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή. Πρόκειται για κρίσιμο παράγοντα, καθώς το καταριανό αέριο καλύπτει σημαντικό μέρος της διεθνούς αγοράς και οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή μπορεί να εντείνει τον ανταγωνισμό Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία.

Την ίδια στιγμή, οι παρατεταμένοι καύσωνες που σημειώθηκαν στην Ευρώπη αύξησαν τη χρήση φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η αυξημένη λειτουργία των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής περιόρισε την ποσότητα που μπορούσε να κατευθυνθεί στις αποθήκες, επιβραδύνοντας τον ρυθμό πλήρωσής τους.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, επομένως, δεν είναι αυτή τη στιγμή η φυσική επάρκεια του αερίου, αλλά η ευαισθησία των τιμών σε κάθε γεωπολιτική ή τεχνική αναταραχή. Μια νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, ένας ψυχρότερος από το αναμενόμενο χειμώνας ή μεγαλύτερη ζήτηση LNG στην Ασία θα μπορούσαν να προκαλέσουν απότομες ανατιμήσεις, με επιπτώσεις στους λογαριασμούς των νοικοκυριών και στο κόστος λειτουργίας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Η Κομισιόν επιλέγει έτσι να διατηρήσει στάση αναμονής. Δεν προκρίνει νέους μηχανισμούς ελέγχου των τιμών ή έκτακτες παρεμβάσεις, υποστηρίζοντας ότι τέτοια μέτρα, εάν εφαρμοστούν πρόωρα, μπορεί να διαταράξουν τη λειτουργία της αγοράς και να δυσκολέψουν την προσέλκυση φορτίων LNG προς την Ευρώπη.

Οι Βρυξέλλες θα συνεχίσουν την παρακολούθηση των αποθεμάτων, των διεθνών τιμών και των εισαγωγών σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις και τους διαχειριστές των δικτύων. Η επόμενη κρίσιμη αξιολόγηση θα γίνει στις 24 Σεπτεμβρίου, όταν θα συνεδριάσει ξανά ο Όμιλος Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο.

Το μήνυμα της Επιτροπής είναι διπλό: η Ευρώπη διαθέτει σήμερα ισχυρότερες άμυνες από εκείνες που είχε στην αρχή της ενεργειακής κρίσης, αλλά ο χειμώνας δεν είναι απαλλαγμένος από κινδύνους. Η ασφάλεια του εφοδιασμού φαίνεται διασφαλισμένη· η σταθερότητα των τιμών, όμως, παραμένει το μεγάλο ερωτηματικό.