«φωτιά» στο καλάθι του νοικοκυριού βάζουν τα τρόφιμα - η ελληνική πραγματικότητα και… ο δείκτης «προσιτότητας»

Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον, η καθημερινή επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ εξελίσσεται σε μια σύνθετη άσκηση ισορροπίας για κάθε ελληνικό νοικοκυριό.

Τα ελληνικά νοικοκυρίων αντιμετωπίζουν μια ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική πραγματικότητα λόγω του αυξημένου κόστους στα τρόφιμα, το οποίο περιορίζει σημαντικά τα μηνιαία εισοδήματα

Οι τιμές στα βασικά αγαθά διατροφής συνεχίζουν να πιέζουν ασφυκτικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό, διαμορφώνοντας μια νέα οικονομική πραγματικότητα, όπου το γέμισμα του καλαθιού απαιτεί όλο και μεγαλύτερο μέρος του μηνιαίου εισοδήματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά απορροφούν κατά μέσο όρο το 13,6% της συνολικής δαπάνης των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η εικόνα αυτή διαφέρει δραματικά από κράτος σε κράτος.

Τεράστιες διακυμάνσεις παρουσιάζει ο δείκτης τιμών τροφίμων (Numbeo-Euronews). Στην Ελβετία, για παράδειγμα, το κόστος των τροφίμων βρίσκεται 89% πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, καθιστώντας την την ακριβότερη χώρα της ηπείρου. Στον αντίποδα, σε χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Μολδαβία, ο δείκτης υποχωρεί στο 57,2 (42,8% φθηνότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο).

Ο δείκτης για την Ελλάδα διαμορφώνεται στο 83,6 (με τον μέσο όρο της ΕΕ να έχει οριστεί στο 100), γεγονός που σημαίνει ότι οι τιμές των τροφίμων βρίσκονται κατά 16,4% κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το καλάθι τροφίμων (που περιλαμβάνει 18 είδη όπως γάλα, ψωμί, ρύζι, κρέας, φρούτα, λαχανικά κ.ά.) κοστίζει 65,70 € στην Ελλάδα, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ ανέρχεται σε 69,84 €.

H Ελλάδα κινείται σε παρόμοια επίπεδα τιμών με χώρες όπως η Τσεχία (83,6) και η Σλοβακία (80,5), ενώ παραμένει φθηνότερη από χώρες της Δυτικής Ευρώπης, όπως η Γαλλία (καλάθι στα 87,40 €), η Ιταλία (80,00 €) και η Γερμανία (75,20 €).

Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει είναι αν οι χαμηλότερες ονομαστικές τιμές συνεπάγονται αυτόματα και ευκολότερη διαβίωση. Η απάντηση των οικονομικών αναλυτών είναι κατηγορηματικά αρνητική.

Όπως επισημαίνουν ειδικοί, οι ονομαστικές τιμές λένε μόνο τη μισή αλήθεια. Ο πραγματικός δείκτης που καθορίζει την ευημερία ενός νοικοκυριού είναι η προσιτότητα (affordability), δηλαδή η σχέση μεταξύ του κόστους των αγαθών και του διαθέσιμου εισοδήματος μετά την αφαίρεση φόρων και πάγιων υποχρεώσεων.

Για παράδειγμα, στη Ρουμανία, παρότι το βασικό καλάθι τροφίμων κοστίζει περίπου 45,90 € (αισθητά φθηνότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο), τα νοικοκυριά αναγκάζονται να δαπανούν πάνω από το 23% του συνολικού τους προϋπολογισμού μόνο για διατροφή. Παρόμοια είναι η εικόνα και στη Βουλγαρία, όπου το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 20%.