Οι αμερικανοί εγκαταλείπουν τη χώρα σε αριθμούς ρεκόρ
Αρνητικό καθαρό ισοζύγιο μετανάστευσης φαίνεται να καταγράφουν οι ΗΠΑ, για πρώτη φορά από τη Μεγάλη Ύφεση, καθώς περισσότεροι άνθρωποι φεύγουν απ’ όσους έρχονται.
Αν και η κυβέρνηση Τραμπ παρουσίασε αυτή την εξέλιξη ως επιτυχία της αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής, μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σημαντική τάση εξελίσσεται: ολοένα και περισσότεροι Αμερικανοί πολίτες επιλέγουν να εγκαταλείψουν τη χώρα, σημειώνει με κάποια ανησυχία η Wall Street Journal.
Από τη Λισαβόνα και το Δουβλίνο μέχρι το Μπαλί και τη Βαρκελώνη, οι Αμερικανοί αλλάζουν το τοπίο τοπικών κοινωνιών. Στην Πορτογαλία, ο αριθμός των Αμερικανών κατοίκων έχει αυξηθεί πάνω από 500% μετά την πανδημία.
Παρόμοια αύξηση παρατηρείται και στην Ιρλανδία, ενώ σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφονται ρεκόρ αφίξεων από τις ΗΠΑ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, περισσότεροι Αμερικανοί μετακομίζουν σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ιρλανδία απ’ όσους μεταναστεύουν από εκεί προς την Αμερική.
Η εξάπλωση της τηλεργασίας έχει καταστήσει αυτή τη μετακίνηση πιο εύκολη από ποτέ. Μισθοί αμερικανικού επιπέδου, που συχνά συνεχίζουν να καταβάλλονται ενώ οι εργαζόμενοι βρίσκονται στο εξωτερικό, επιτρέπουν ένα πολύ υψηλότερο βιοτικό επίπεδο σε χώρες με χαμηλότερο κόστος ζωής. Σε περιοχές της Νότιας Ευρώπης, αυτό μεταφράζεται σε καλύτερη ποιότητα ζωής: πόλεις φιλικές προς τον πεζό, προσιτή υγεία και πιο οικονομική εκπαίδευση.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για τάση με διάρκεια. Οι αιτήσεις για απόκτηση ξένης υπηκοότητας αυξάνονται σημαντικά, ενώ και οι αιτήσεις αποποίησης της αμερικανικής υπηκοότητας—συχνά λόγω φορολογικών υποχρεώσεων—έχουν εκτοξευθεί. Παράλληλα, αυξάνεται και ο αριθμός των Αμερικανών φοιτητών στο εξωτερικό, προσελκυόμενων από χαμηλότερα δίδακτρα και διαφορετικό τρόπο ζωής.
Η τάση αυτή εγείρει σημαντικά ερωτήματα. Πρόκειται για ένδειξη δύναμης—ότι δηλαδή οι Αμερικανοί έχουν την οικονομική δυνατότητα να ζουν παγκοσμίως; Ή αποτελεί σημάδι μειωμένης εμπιστοσύνης στο μέλλον της χώρας;
Οι έρευνες δείχνουν ότι η δεύτερη εξήγηση κερδίζει έδαφος. Το 2008, περίπου 1 στους 10 Αμερικανούς δήλωνε ότι θα ήθελε να φύγει από τη χώρα. Το 2024, το ποσοστό αυτό είχε φτάσει τον 1 στους 5. Οι λόγοι περιλαμβάνουν οικονομικές πιέσεις, αλλαγές στον τρόπο ζωής και πολιτική κόπωση.
Για κάποιους μελετητές αυτοί οι μετανάστες προσωποποιούν την απώλεια πίστης στο μέλλον και τον τρόπο ζωής της Αμερικής. Σε δεκάδες συνεντεύξεις, οι Αμερικανοί ομογενείς περιέγραψαν τα κίνητρά τους ως ένα μείγμα οικονομικών κινήτρων, προτιμήσεων τρόπου ζωής και απογοήτευσης από την πορεία της Αμερικής, επικαλούμενοι το βίαιο έγκλημα, το κόστος ζωής και την ταραγμένη πολιτική. Η επανεκλογή του Τραμπ ήταν ένας παράγοντας για πολλούς – αν και άλλοι τον ψήφισαν. Αλλά η δομική και κοινωνική μετατόπιση είναι πολύ βαθύτερη. Όταν η Gallup ρώτησε τους Αμερικανούς κατά τη διάρκεια της ύφεσης του 2008 πόσοι ήθελαν να φύγουν από τις ΗΠΑ, η απάντηση ήταν ένας στους 10. Πέρυσι: Ένας στους πέντε.
Ιστορικά, τέτοιας κλίμακας έξοδος είναι σπάνια. Η τελευταία ανάλογη περίοδος ήταν τη δεκαετία του 1930, όταν Αμερικανοί μετανάστευαν στη Σοβιετική Ένωση αναζητώντας εργασία. Σήμερα, οι προορισμοί είναι διαφορετικοί: οι περισσότεροι κατευθύνονται προς ευρωπαϊκές χώρες με ισχυρά κοινωνικά κράτη και μεγαλύτερη σταθερότητα.
