Οι «φορολογικοί παράδεισοι» παραμένουν δημοφιλείς παρά τα μέτρα για τις offshore

Από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-09, οι μέρες των offshore χρηματοοικονομικών υπηρεσιών φαίνονταν μετρημένες. Το 2010, οι ΗΠΑ ψήφισαν τον Νόμο για τη Φορολογική Συμμόρφωση των Ξένων Λογαριασμών (FATCA), ο οποίος υποχρέωνε τις ξένες χρηματοπιστωτικές εταιρείες να γνωστοποιούν τα περιουσιακά στοιχεία των Αμερικανών. Ένα χρόνο αργότερα, ο Νικολά Σαρκοζί —ο οποίος ηγούνταν τόσο της Γαλλίας όσο και της G20 εκείνη την εποχή— δήλωσε με θάρρος ότι οι φορολογικοί παράδεισοι θα αντιμετώπιζαν παγκόσμιο αποκλεισμό.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο κ. Σαρκοζί ήταν αυτός που εξοστρακίστηκε, μετά από μια σύντομη παραμονή στη φυλακή για παρατυπίες στη χρηματοδότηση των εκλογών. Αντίθετα, τα υπεράκτια χρηματοοικονομικά κέντρα, σύμφωνα με ορισμένους δείκτες, είναι πιο δημοφιλή από ποτέ, όπως τονίζει ο Economist.

Μεταξύ 2010 και 2024, το σύνολο των υπεράκτιων περιουσιακών στοιχείων των εταιρειών αυξήθηκε με ρυθμό διπλάσιο από αυτόν του παγκόσμιου ΑΕΠ, υπερδιπλασιαζόμενο σε ονομαστικούς όρους στα 64 τρισ. δολάρια (βλ. διάγραμμα 1).

Μέχρι το τέλος του περασμένου έτους, το 31% του συνολικού ανεξόφλητου αποθέματος διεθνών εταιρικών ομολόγων, τα οποία χρησιμοποιούν οι εταιρείες για να αντλήσουν δανεισμό εκτός των χωρών καταγωγής τους, είχε εκδοθεί σε υπεράκτια κέντρα — ένα ποσό ρεκόρ, και αυξημένο από το χαμηλό σημείο μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 24% το 2010 (βλ. διάγραμμα 2).

Οι Βερμούδες αποτελούν γόνιμο έδαφος, καθώς οι ρυθμιστικές αρχές της χώρας επιτρέπουν στους αντασφαλιστές να χρηματοδοτούν τα χαρτοφυλάκιά τους σε ορισμένους τύπους επενδύσεων ιδιωτικών περιουσιακών στοιχείων με λιγότερο κεφάλαιο από ό,τι απαιτείται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιτρέπουν επίσης στους αντασφαλιστές να χρησιμοποιούν τα δικά τους εσωτερικά μοντέλα για να αποδείξουν ότι αυτές οι επενδύσεις αντιστοιχούν στις υποχρεώσεις από συντάξεις.

Η προοπτική μεγαλύτερης εποπτείας φαίνεται να έχει προσελκύσει περισσότερους επενδυτές από όσους απώθησε. Ο αριθμός των εν λόγω αμοιβαίων κεφαλαίων που έχουν καταχωριστεί στις Νήσους Κέιμαν έχει αυξηθεί από λιγότερα από 13.000 το 2020 σε σχεδόν 18.000 (βλ. διάγραμμα 3).

Όλο και περισσότερο, οι αφρικανικές ελίτ και οι επιχειρήσεις τοποθετούν τον πλούτο τους σε νεότερα χρηματοοικονομικά κέντρα πιο κοντά στην πατρίδα τους, κυρίως στο Ντουμπάι. Μερικές φορές τα κίνητρά τους είναι αμφίβολα (για όσους διακινούν λαθραία χρυσό από την Αφρική, για παράδειγμα). Συχνά, όμως, απλώς επιθυμούν έναν τόπο με προβλέψιμους κανόνες, καλή χρηματοοικονομική υποδομή και ποικιλία λογιστών, συμβούλων και άλλων επαγγελματιών.

Η συμβουλευτική εταιρεία Henley & Partners εκτιμά ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (συμπεριλαμβανομένου του Ντουμπάι) προσέλκυσαν 9.800 μετανάστες εκατομμυριούχους το 2025, περισσότερους από οποιαδήποτε άλλη δικαιοδοσία. Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αμαυρώσει τη λάμψη του Ντουμπάι, αλλά όχι και αυτή των υπεράκτιων χρηματοοικονομικών υπηρεσιών γενικότερα.

Για να παρακάμψουν τους αυστηρούς ελέγχους κεφαλαίων της Κίνας, οι κινεζικές εταιρείες και οι επιχειρηματίες επανεπενδύουν επίσης τα κέρδη που πραγματοποιούν στο εξωτερικό μέσω υπεράκτιων δικαιοδοσιών. Οι Νήσοι Κέιμαν και οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι αποτελούν δημοφιλείς διαύλους για τέτοιου είδους επενδύσεις, ιδίως σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία. Βρίσκονται σε δεύτερη θέση, μετά το Χονγκ Κονγκ (το οποίο αποτελεί και αυτό ένα είδος υπεράκτιου κέντρου) και την ίδια την Αμερική, ως προορισμοί για τις κινεζικές επενδύσεις χαρτοφυλακίου στο εξωτερικό.

Οι επίσημες στατιστικές της Κίνας καταγράφουν επενδύσεις ύψους 192 δισ. δολαρίων στα δύο υπεράκτια κέντρα έως τον Ιούνιο του 2025, ποσό που αντιστοιχεί στα τρία πέμπτα του ποσού που επενδύθηκε στην Αμερική και σχεδόν πέντε φορές περισσότερο από αυτό που επενδύθηκε στη Βρετανία.