Λιγότερα σκουπίδια, λιγότερες ώρες δουλειάς: η εναλλακτική οδός για την τετραήμερη εργασία

Στην Ελλάδα, που η εργάσιμη εβδομάδα είναι η μεγαλύτερη στην Ευρώπη και το πραγματικό ωρομίσθιο το χαμηλότερο, η τετραήμερη εργασία μοιάζει με αντικατοπτρισμό στην έρημο. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η τετραήμερη εργασία ήδη εφαρμόζεται με τη ρύθμιση για τη διευθέτηση εργάσιμου χρόνου. Για παράδειγμα μπορείς να δουλεύεις Δευτέρα ως Πέμπτη δέκα ώρες και να μη δουλεύεις Παρασκευή. Τα συνδικάτα και η αντιπολίτευση απαντούν ότι η ευελιξία αυτού του τύπου ισοδυναμεί με εντατικοποίηση και απλήρωτες υπερωρίες έναντι ρεπό. Η πρόταση για τετραήμερη εργασία, με 35ωρο χωρίς μείωση μισθού, έπεσε την άνοιξη στο τραπέζι από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, χωρίς όμως ιδιαίτερη επεξεργασία και προτετοιμασία. Η κυβέρνηση τη χαρακτήρισε ανεφάρμοστη και επικίνδυνη, οι εργοδοτικές ενώσεις των μικρομεσαίων αντέδρασαν αρνητικά. Οι εργαζόμενοι δεν πολυέδωσαν σημασία, αφού ήταν πολύ απασχολημένοι για να  βγάλουν το μήνα, με υπερεργασία και υπερωρίες. Η ΓΣΕΕ, που κάποτε μιλούσε για 35ωρο χωρίς  όμως να κάνει κάτι  γι’αυτό, τώρα το έχει εγκαταλείψει ακόμα και ως σύνθημα. Τον Σεπτέμβριο του 2025, εν όψει της ψήφισης του σ/ν Κεραμέως για το 13ωρο, κατέθεσε αντιπρόταση για εργάσιμη εβδομάδα 37,5 ωρών, στα πρότυπα της Ισπανίας. Τύπωσε μάλιστα και αφίσες για το 37,5ωρο στην πανελλαδική απεργία της 1ης Οκτωβρίου. Έκτοτε η τύχη του αιτήματος αγνοείται.

Κι ενώ στην Ελλάδα συνδικαλιστές, κόμματα και εργοδοτικές ενώσεις ανταλλάσσουν άσφαιρα πυρά για το αν είναι ή δεν είναι εφικτή η τετραήμερη εργασία, σε μια σειρά χώρες (Ισλανδία, Βρετανία, Ισπανία κ.ά) το 35ωρο είναι ήδη πραγματικότητα, έστω σε πιλοτική βάση.

Στο ποσοτικό μοντέλο που κατασκευάζουν οι ερευνητές, βασισμένο χονδρικά στη διάρθρωση της ιταλικής οικονομίας, οι ώρες εργασίας στον δευτερογενή τομέα μειώνονται έως και 37% χωρίς απώλεια εισοδήματος. Δηλαδή μάνι μάνι επιτυγχάνεται το 25ωρο, προσεγγίζοντας το όραμα του Kέινς. Σε βάθος χρόνου έως το 2050 η μείωση του χρόνου εργασίας κυμαίνεται μεταξύ 30% και 35% ανάλογα με το πόσο από το πλεόνασμα παραγωγικότητας καταλήγει σε μισθούς και πόσο σε κέρδη. Ακούγεται πολύ καλό για να είναι αληθινό.

Η μελέτη παραμένει προς το παρόν σε επίπεδο στυλιζαρισμένου παραδείγματος τριών τομέων, κάτι που οι ίδιοι οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ως περιορισμό. Γι’ αυτό και προαναγγέλλουν την επόμενη φάση της έρευνάς τους, τη μεταφορά του εγχειρήματος σε ένα λεπτομερές μοντέλο πραγματικής οικονομίας, το Eurogreen, το οποίο είναι υπό διαμόρφωση.

Στο Eurogreen οι ερευνητές σχεδιάζουν να εισάγουν ένα σοκ παραγωγικότητας  στους κλάδους των πετροχημικών και της συσκευασίας απορρυπαντικών, ώστε να παρακολουθήσουν πώς διαδίδεται μέσα από την πραγματική διάρθρωση εισροών-εκροών μιας οικονομίας.