Λιπάσματα: σε τροχιά αστάθειας η βιομηχανία – φόβοι για ελλείψεις τροφίμων

Αντιμέτωπη με σοβαρές αναταράξεις βρίσκεται η παγκόσμια βιομηχανία λιπασμάτων, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τα προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων.

Οι εταιρείες του κλάδου μειώνουν ήδη την παραγωγή στα λιπάσματα, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για πιθανές ελλείψεις τροφίμων στο μέλλον.

Κεντρικό πρόβλημα αποτελεί η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου μέχρι πρόσφατα διέρχονταν περίπου το 50% του παγκόσμιου εμπορίου θείου. Το θείο είναι βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως σε καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, η σόγια και το ρύζι.

Στελέχη της αγοράς υποστηρίζουν ότι η κρίση έχει εξελιχθεί από πρόβλημα προμήθειας πρώτων υλών σε σοβαρό σοκ για ολόκληρη την αγορά λιπασμάτων. Ο φώσφορος, μαζί με το άζωτο και το κάλιο, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρεπτικά στοιχεία για τις καλλιέργειες, όμως η αγορά ήταν ήδη πιεσμένη λόγω της αυξημένης ζήτησης θείου από άλλους βιομηχανικούς κλάδους, όπως η παραγωγή μπαταριών.

Μεγάλες εταιρείες παραγωγής λιπασμάτων έχουν ήδη περιορίσει τη δραστηριότητά τους. Η Mosaic, βάσει τους FT, μείωσε την παραγωγή φωσφορικών στις ΗΠΑ και στη Βραζιλία, καθώς το υψηλό κόστος του θείου επηρεάζει σημαντικά την κερδοφορία.

Αντίστοιχα, η OCP προχώρησε σε πρόωρες εργασίες συντήρησης σε ορισμένες μονάδες παραγωγής, αν και δηλώνει ότι διαθέτει επαρκή στρατηγικά αποθέματα για να συνεχίσει προσωρινά τη λειτουργία της. Σύμφωνα με δηλώσεις των εκπροσώπων της, τα αποθέματα αυτά επιτρέπουν να συνεχίσουν την παραγωγή μέχρι το τέλος Ιουλίου.

Η Κίνα σταμάτησε προσωρινά τις εξαγωγές βασικών φωσφορικών λιπασμάτων τουλάχιστον μέχρι τον Αύγουστο, ενώ χώρες όπως η Ινδία προσπαθούν να εξασφαλίσουν μεγάλες ποσότητες μέσω διεθνών διαγωνισμών πριν επιδεινωθεί περαιτέρω η αγορά. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Ινδία προκήρυξε πρόσφατα διαγωνισμό για 1,6 εκατ. τόνους φωσφορικού λιπάσματος, ποσότητα ρεκόρ για έναν μόνο διαγωνισμό.

Οι τιμές του θείου έχουν αυξηθεί δραματικά. Μέσα σε έναν χρόνο, από περίπου 150–180 δολάρια ανά τόνο, έφτασαν ακόμη και τα 900 ή 1.000 δολάρια, γεγονός που καθιστά την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων εξαιρετικά ακριβή και σε πολλές περιπτώσεις μη βιώσιμη οικονομικά.

Αν και αρχικά οι επιπτώσεις της κρίσης επικεντρώθηκαν στα αζωτούχα λιπάσματα, όπως η αμμωνία και η ουρία, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά φωσφορικών ενδέχεται να ανακάμψει πιο αργά. Μάλιστα, περίπου το 30% του εμπορίου αμμωνίας περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ πριν από τη σύγκρουση.

Το Μαρόκο και η Δυτική Σαχάρα διαθέτουν τα μεγαλύτερα αποθέματα φωσφορικών πετρωμάτων παγκοσμίως, τα οποία υφίστανται επεξεργασία με θειικό οξύ για την παραγωγή λιπάσματος. Ως αποτέλεσμα, πολλές εταιρείες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, επενδύοντας σε λιπάσματα που χρησιμοποιούν λιγότερο θείο ή σε νέες πηγές προμήθειας.