Έκθεση κομισιόν: πρωταθλήτρια στους ενεργειακούς φόρους η ελλάδα

Πρώτη στους ενεργειακούς – περιβαλλοντικούς φόρους είναι η Ελλάδα, όπως καταγράφει η νέα έκθεση της Κομισιόν για τα δημόσια οικονομικά των χωρών της Οικονομικής Νομισματικής Ένωσης ( Report on Public Finances in EMU).

Συγκεκριμένα, το 2024 τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους ανέρχονται στο 3,7% του ελληνικού ΑΕΠ, υπερδιπλάσια από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (1,6% του ΑΕΠ της ΕΕ).

Το στοιχείο αυτό από μόνο του δεν μας δείχνει την πλήρη εικόνα, δηλαδή πώς κατανέμονται οι περιβαλλοντικοί φόροι ανά είδος (ενέργεια, ρύπανση, μεταφορές-φυσικοί πόροι) και ποιοι σηκώνουν αναλογικά τα μεγαλύτερα βάρη ανά είδος οικονομικής δραστηριότητας (νοικοκυριά, βιομηχανία, υπηρεσίες κλπ).

Σύμφωνα με τα διαγράμματα που συνοδεύουν την έκθεση, το μερίδιο του λέοντος στους περιβαλλοντικούς φόρους στην Ελλάδα έχει η ενέργεια, με εισπράξεις που αναλογούν σε περισσότερο από 3% του ΑΕΠ.

Η Ελλάδα είναι πρώτη στους φόρους ενέργειας ως ποσοστό του ΑΕΠ – πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (πατήστε για μεγέθυνση)

Η έκθεση της Koμισιόν δεν έχει περεταίρω λεπτομέρειες για το μερίδιο κάθε οικονομικής δραστηριότητας στην ενεργειακή φορολόγηση, αλλά από τις έρευνες της Eurostat προκύπτει ότι τα νοικοκυριά σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος, μετά τις μεταφορές και την αποθήκευση. Ακόμα και οι δραστηριότητες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού – δηλαδή οι ενεργειακοί πάροχοι – πληρώνουν λιγότερους φόρους από ό,τι τα νοικοκυριά (1,28 έναντι 1,922 δισ. ευρώ).

Η πρωτιά της Ελλάδας στην ενεργειακή φορολόγηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος φέτος. Η ίδια έκθεση προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα ανέβει στο 3% το 2026, κυρίως λόγω του ενεργειακού σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Σε μια χώρα όπου η ενέργεια έχει το μεγαλύτερο ειδικό φορολογικό βάρος στην ΕΕ, κάθε άνοδος των διεθνών τιμών περνά στον καταναλωτή μαζί με τον φόρο που την συνοδεύει.

Η Ελλάδα μπορεί να είναι πρωταθλήτρια στην ενεργειακή φορολογία, όμως σε πανευρωπαϊκό επίπεδο οι περιβαλλοντικοί φόροι διαδραματίζουν μικρό ρόλο στο φορολογικό μείγμα της ΕΕ. Η συμβολή τους είναι ελαφρώς υψηλότερη από εκείνη της φορολογίας ακινήτων στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, κυμαινόμενη από περίπου 1% έως σχεδόν 4% του ΑΕΠ.

Όπως αναφέρει η έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Κομισιόν, παρά το γεγονός ότι οι περιβαλλοντικοί φόροι συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων μέσων πολιτικής για την αντιμετώπιση των κλιματικών προκλήσεων, τα φορολογικά έσοδα από τους περιβαλλοντικούς φόρους μειώθηκαν στα περισσότερα κράτη μέλη κατά την τελευταία δεκαετία.

Η μείωση αυτή ήταν σταδιακή κατά τη διάρκεια των ετών έως το 2021, γεγονός που εξηγείται εν μέρει από το ότι ορισμένοι περιβαλλοντικοί φόροι δεν ακολουθούσαν τον πληθωρισμό. Μια περαιτέρω μείωση το 2022 μπορεί να συνδεθεί, εκτός από την επίδραση του πληθωρισμού, με μέτρα που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2022 στην Ευρώπη, ορισμένα από τα οποία ήταν διαρθρωτικά και όχι προσωρινά.