Kya για κοινωνική αντιπαροχή: ο διάβολος στις λεπτομέρειες – απουσιάζει κάθε αναφορά στο κοινωνικό ενοίκιο

Έκτοτε, τα ενοίκια στην επικράτεια έχουν αυξηθεί μεσοσταθμικά τουλάχιστον 30%, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη οι αυξήσεις αγγίζουν το 35%,  ανάλογα με την περιοχή.

Όσο για τις κοινωνικές κατοικίες, που ακόμα δεν έχουν καν χτιστεί, το ποσοστό τους έπεσε στο 30% επί του ακινήτου του δημοσίου και το ποσοστό των εργολάβων ανέβηκε στο 70%.

Στον πρώτο σχετικό νόμο που ψηφίστηκε για την στεγαστική πολιτική τον Δεκέμβριο του 2022 (Ν.5006/2022) και αφορά μεταξύ άλλων την κοινωνική αντιπαροχή, η έννοια του κοινωνικού ή προσιτού ενοικίου επίσης απουσιάζει.

Πουθενά δεν καθορίζεται ο τρόπος υπολογισμού του μισθώματος ώστε να πληροί τα κριτήρια του κοινωνικού ενοικίου. Μολονότι υπάρχουν διεθνείς και ευρωπαϊκές πρακτικές για την ενοικιαζόμενη κοινωνική κατοικία, στην Ελλάδα όλα παραπέμπονται στις υπουργικές καλένδες.

Σύμφωνα με τη Ηousing Europe, τη μεγαλύτερη οργάνωση-ομπρέλα για το δικαίωμα στη στέγαση στην Ευρώπη, το κοινωνικό ενοίκιο μπορεί να οριστεί με βάση τέσσερα κριτήρια:

Βάσει εισοδήματος: τα ενοίκια μπορούν να καθορίζονται ανάλογα με την εκτιμώμενη οικονομική δυνατότητα ενός μεμονωμένου νοικοκυριού. Ο γενικός κανόνας για να θεωρείται το κόστος στέγασης προσιτό, είναι να μην ξεπερνάει το 25% με μάξιμουμ 30% του διαθέσιμου εισοδήματος. Στο κόστος στέγασης εκτός από το ενοίκιο περιλαμβάνονται οι πάγιοι λογαριασμοί, κοινόχρηστα ή άλλα έξοδα.

Μελέτη του ΠΑΝΣΥΠΟ για τη στέγη στην Ελλάδα, προτείνει το κοινωνικό ενοίκιο να είναι 60% – 70% χαμηλότερο από το μέσο εμπορικό μίσθωμα ανά ζώνη.

Βάσει των παροχών: το ενοίκιο καθορίζεται σε σχέση με τα χαρακτηριστικά της κατοικίας, όπως το μέγεθος, η τοποθεσία, ο προσανατολισμός και οι διαθέσιμες ανέσεις.

Σχεδόν τρία μετά τον πρώτο νόμο του 2022, ψηφίζεται νέος νόμος για την κοινωνική αντιπαροχή (Ν.5229/2025), για να θεραπεύσει ασάφειες και αδυναμίες του πρώτου. Στο ενδιάμεσο διάστημα, το πρόγραμμα έχει παγώσει. Ούτε ο νέος νόμος μας κάνει σοφότερους για το τι εστί κοινωνικό ενοίκιο.

Φτάνουμε λοιπόν στη πρώτη  ΚΥΑ για την κοινωνική αντιπαροχή (13 Μαϊου 2026), η οποία συνυπογράφεται από πέντε διαφορετικά υπουργεία (Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Υποδομών και Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας). Μήπως ήλθε επιτέλους η στιγμή να μάθουμε ποιο θα είναι το ύψος του κοινωνικού ενοικίου και πώς θα καθορίζεται; Όχι βέβαια. Με μια ταχυδακτυλουργική κίνηση η ΚΥΑ, που υποτίθεται θα μας έλυνε τις απορίες, μας γυρίζει πίσω στο μακρινό 2022.