Κλιματοπληθωρισμός: τι είναι το climateflation και γιατί μας αφορά άμεσα

Ο κλιματοπληθωρισμός, όπως αποδίδεται στα ελληνικά το climateflation, δεν είναι πρωτοεμφανιζόμενος όρος. Όμως το τελευταίο τρίμηνο επανέρχεται ακόμα πιο δυναμικά στην ειδησεογραφία, μετά τα κύματα καύσωνα, τις πυρκαγιές και την ξηρασία που πλήττουν την Ευρώπη.

Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι φυσικές καταστροφές του φετινού καλοκαιριού, εκτός από τις άμεσες συνέπειες,  ενισχύουν τις ευρύτερες πληθωριστικές πιέσεις και τους  μακροοικονομικούς κινδύνους.

Σε δυσμενέστερο σενάριο, αν προστεθεί κι άλλο κλιματικό ή γεωπολιτικό σοκ, ο πληθωρισμός τροφίμων θα μπορούσε να πλησιάσει τα επίπεδα του 2022-2023, όταν είχε φτάσει το 15,5% τον Μάρτιο του 2023. Για τα φτωχά νοικοκυριά, που δαπανούν το 1/3 του διαθέσιμου εισοδήματος για τρόφιμα, ακόμα και μια μικρή ποσοστιαία αύξηση επιβαρύνει δυσανάλογα τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Όταν οι ανατιμήσεις αγγίζουν διψήφια ποσοστά και συνδυάζονται με το υψηλό κόστος στέγασης, δεν μιλάμε πια για επιβάρυνση, αλλά για κρίση αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος έχει προειδοποιήσει ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τόσο τη συχνότητα όσο και την ένταση των καυσώνων, των πλημμυρών και των ξηρασιών σε ολόκληρη την Ευρώπη, ασκώντας αυξανόμενη πίεση στις υδάτινες πηγές, τη γεωργία, τα οικοσυστήματα και τις υποδομές.  Οι καύσωνες δημιουργούν επίσης εμπόδια στις μεταφορές λόγω παραμόρφωσης των σιδηροδρομικών γραμμών, υπερθέρμανσης των ηλεκτρικών υποδομών και αυξημένης πίεσης στα συστήματα ψύξης των οχημάτων. Οι καθυστερήσεις στις μεταφορές που προκύπτουν μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τα πρότυπα μετακίνησης, τα δίκτυα εφοδιαστικής και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πτώση της στάθμης των υδάτων στους μεγάλους ποταμούς της Ευρώπης, που παραλύει τις πλωτές μεταφορές εμπορευμάτων και απειλεί τη βιομηχανία.

Μελέτη του κλιματολόγου Μαξιμίλιαν Κοτς στο Κέντρο Υπερυπολογιστών της Βαρκελώνης, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ινστιτούτο Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ, ανέλυσε στοιχεία τιμών καταναλωτή σε 121 χώρες. Το βασικό εύρημα είναι ότι η επίδραση ενός ακραίου καιρικού επεισοδίου στον πληθωρισμό τροφίμων δεν εξαντλείται άμεσα αλλά παραμένει ενεργή για τουλάχιστον δώδεκα μήνες. Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι η επίδραση αυτή θα μπορούσε να προσθέσει έως και 3,2 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως στον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων και έως 1,18 μονάδες στον συνολικό πληθωρισμό τιμών καταναλωτή έως το 2035.