Ενεργειακοί αναλυτές: η ευρώπη δεν θα αντέξει ένα σκληρό χειμώνα

Οι περισσότερες από 185.000 αιτήσεις για επίδομα θέρμανσης μόλις το πρώτο 24ωρο δείχνουν την αγωνία αλλά και την ανάγκη των νοικοκυριών, έστω και για μια μικρή ανάσα ανακούφισης. Η στροφή πολλών καταναλωτών από τα πράσινα στα μπλε τιμολόγια ρεύματος, μήπως και γλιτώσουν κάτι από το ράλι των τιμών χονδρικής στο χρηματιστήριο ενέργειας, μοιάζει περισσότερο με κίνηση απελπισίας: ένα ρίσκο που παίρνεις για να γλιτώσεις τα χειρότερα.

Το ενδιαφέρον στοιχείο της ανάλυσης είναι η σύνδεση της ενεργειακής κρίσης με τις πολιτικές εξελίξεις, εν όψει μιας χρονιάς σημαντικών εκλογικών αναμετρήσεων.

Πρόκειται για το δεύτερο μεγάλο ενεργειακό σοκ που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σε λιγότερο από πέντε χρόνια, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Τότε η μέση τιμή του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά (TTF) εκτινάχθηκε πάνω από 400% το α’ εξάμηνο, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2021, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΔΕΗ.

Σήμερα, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα τέλη Οκτωβρίου, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών, αναφέρει το Bloomberg.  Ωστόσο βάσει τα στοιχεία του χρηματιστηρίου ενέργειας, ο μέσος όρος των τιμών του φυσικού αερίου το διάστημα Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2026, ήταν αυξημένος κατά  κατά 31,7%  σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσο όρο του επταμήνου του 2025.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η τιμή του φυσικού αερίου για τους καταναλωτές ήταν τον Οκτώβριο 80% υψηλότερη από ένα χρόνο πριν, του ντίζελ κίνησης 39,4% και του πετρελαίου θέρμανσης 37,5%.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν το κόστος εισαγωγής ενέργειας για την Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 127 δισεκατομμύρια ευρώ, μια επιβάρυνση που πέφτει σε κυβερνήσεις ήδη φορτωμένες με βαρύ δημόσιο χρέος. Οι κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν τριπλασιάσει και πλέον τα μέτρα στήριξης από τον Ιούνιο, τα οποία, σύμφωνα με το ινστιτούτο Bruegel, φτάνουν πλέον σχεδόν τα 35 δισ. ευρώ.

Στις επιχειρήσεις, τον λογαριασμό θα πληρώσουν πρώτοι οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και οι μεταφορές: κατασκευές, λιπάσματα, χημικά, αερομεταφορές, πρωτογενής τομέας.

Καθώς τα νοικοκυριά δυσκολεύονται να πληρώσουν λογαριασμούς και μετακινήσεις, η ενέργεια, κατά το Bloomberg, θα βρεθεί στο κέντρο των εκλογικών αναμετρήσεων που έρχονται.

Σύμφωνα με ένα σενάριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSOG), εάν ο χειμώνας αποδειχθεί ψυχρότερος από το αναμενόμενο και η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παραμείνει πιεσμένη, οι δεξαμενές της Ευρώπης μπορεί να βγουν από τον χειμώνα γεμάτες μόλις κατά 10%. Ακόμη και αυτό το σενάριο προϋποθέτει επώδυνη μείωση της ζήτησης κατά 15%, ενώ στη Γερμανία τα αποθέματα θα μπορούσαν να εξαντληθούν έως τον Μάρτιο.

Οι μετεωρολογικές προβλέψεις δείχνουν γενικά έναν ήπιο χειμώνα, ενδεχομένως με την επίδραση του Ελ Νίνιο. Ωστόσο, η βρετανική MetDesk προειδοποιεί για πιθανές ψυχρές περιόδους, αρχικά στη βόρεια Ευρώπη τον Δεκέμβριο και στη συνέχεια κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ένα κύμα ψύχους στην Ασία θα μπορούσε επίσης να εντείνει τον ανταγωνισμό για φορτία LNG, ανεβάζοντας περαιτέρω τις τιμές.