Πώς καθορίζονται τα πρόστιμα στις λεγόμενες big tech
Η πρόσφατη επιβολή βαρέων προστίμων από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις λεγόμενες Big Tech, όπως η Google και η Alibaba, επανέφερε στο προσκήνιο ένα ερώτημα που απασχολεί τόσο τις Βρυξέλλες όσο και τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα: με ποιον τρόπο καθορίζονται στην πράξη αυτά τα ποσά;
Για κάποιους, πρόκειται για μια τυπική διαδικασία εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Για άλλους, ειδικά στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, τα πρόστιμα μοιάζουν περισσότερο με πολιτικό εργαλείο πίεσης παρά με ουδέτερη ρυθμιστική παρέμβαση, σημειώνει σε άρθρο του το Politico.
Τα ποσά αυτά, αν και εντυπωσιακά, δεν αποτελούν ρεκόρ για τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Το Δικαστήριο της ΕΕ έχει ήδη επικυρώσει πρόστιμο 4,1 δισ. ευρώ κατά της Google για κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης του Android, ενώ η Meta έχει δεχθεί πρόστιμο 1,2 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του GDPR.
Η σύντομη απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει ένας και μοναδικός μηχανισμός υπολογισμού που να ισχύει για όλες τις περιπτώσεις.
Σημαντική διαφοροποίηση υπάρχει στον Digital Markets Act, ο οποίος έχει κυρίως στόχο τη συμμόρφωση και όχι απλώς την τιμωρία. Εκεί, τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν θεωρητικά έως και το 10% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας, όμως στην πράξη συχνά κινούνται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, ιδιαίτερα όταν η παράβαση έχει μικρή διάρκεια.
Το πιο πρόσφατο πρόστιμο της Google αντιστοιχούσε μόλις στο 0,22% των ετήσιων εσόδων της Alphabet, κάτι που δείχνει ότι η κλίμακα επιβολής παραμένει συγκρατημένη σε σχέση με το μέγεθος των ομίλων.
Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις των ευρωπαϊκών θεσμών, η συζήτηση για τον βαθμό διακριτικής ευχέρειας των αρχών παραμένει ανοιχτή. Στο άρθρο του Politico επισημαίνεται ότι, ακόμη και όταν τα έσοδα λειτουργούν ως ανώτατο όριο, η διαδικασία δεν παύει να επηρεάζεται από εκτιμήσεις που αφήνουν περιθώρια διαφορετικής ερμηνείας.
Από την πλευρά της, η Κομισιόν απέρριψε τις αιτιάσεις περί πολιτικής σκοπιμότητας, υποστηρίζοντας ότι ακολουθεί πάντα τη νόμιμη διαδικασία και εφαρμόζει αντικειμενικά κριτήρια.
Ούτε ο Digital Services Act ούτε ο GDPR λειτουργούν με ενιαίο τρόπο ως προς την επιβολή των προστίμων. Στον DSA, τα πρόστιμα συνδέονται με παράγοντες όπως η βαρύτητα, η φύση και η διάρκεια της παράβασης, καθώς και με το αν ο ελεγχόμενος συνεργάστηκε με τις αρχές.
Στην περίπτωση του GDPR, η αρμοδιότητα δεν ανήκει στην Κομισιόν αλλά στις εθνικές ανεξάρτητες αρχές προστασίας δεδομένων. Αυτό θεωρητικά μειώνει την πιθανότητα πολιτικών παρεμβάσεων, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί ζήτημα ομοιομορφίας, καθώς περισσότερες από 40 αρχές σε ολόκληρη την Ένωση καλούνται να εφαρμόζουν το ίδιο πλαίσιο.
