Το νέο σχέδιο δράσης της κομισιόν για τα λιπάσματα

Σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα παρουσίασε σήμερα η Κομισιόν σε μια κρίσιμη στιγμή για την ευρωπαϊκή γεωργία. Η τρέχουσα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και η αναστάτωση στις διεθνείς ενεργειακές αγορές έχουν προκαλέσει νέα άνοδο στις τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων, με τις τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων να βρίσκονται ήδη περίπου 70% πάνω από τον μέσο όρο του 2024.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε σήμερα το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, ένα πακέτο άμεσων και διαρθρωτικών μέτρων που εκπόνησε ο αρμόδιος Επίτροπος για τη Γεωργία, Κρίστοφ Χάνσεν. Η Κομισιόν ανησυχεί ότι οι υψηλές τιμές λιπασμάτων δεν απειλούν μόνο το εισόδημα των αγροτών, αλλά και την επισιτιστική ασφάλεια της Ε.Ε.

Η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, και ιδιαίτερα η διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ εκτόξευσε τις τιμές

Η στρατηγική λογική του σχεδίου ξεκινά από την παραδοχή ότι το 70-80% του κόστους παραγωγής αζωτούχων λιπασμάτων εξαρτάται από το φυσικό αέριο. Η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, και ιδιαίτερα η διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ (που αντιπροσωπεύουν το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών αμμωνίας και ουρίας) εκτόξευσε τις τιμές. Τον Απρίλιο 2026, οι τιμές αζωτούχων λιπασμάτων στην ΕΕ ήταν ήδη 70% υψηλότερες από τον μέσο όρο του 2024 και 40 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τα επίπεδα Φεβρουαρίου.

Η παραγωγική ικανότητα αμμωνίας στην ΕΕ έχει μειωθεί κατά σχεδόν 10% τα τελευταία χρόνια. Από το 2023 έχουν οριστικά κλείσει εγκαταστάσεις που αντιπροσωπεύουν το 9% της ευρωπαϊκής παραγωγικής δυναμικότητας. Παράλληλα, η ΕΕ εισάγει περίπου το 30% της κατανάλωσής της σε αζωτούχα λιπάσματα, το 70% σε φωσφορικά και το 40% σε καλιούχα.

Στο βραχυπρόθεσμο σκέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τέσσερις βασικούς άξονες παρέμβασης:

Δεύτερον, νομοθετικό πακέτο τροποποίησης της ΚΑΠ, που θα εισαγάγει νέο μέτρο ρευστότητας για αγρότες, ευελιξία στις προκαταβολές πληρωμών, νέο οικολογικό σχήμα για τη βελτίωση της αποδοτικότητας λίπανσης και επενδυτικά μέτρα για βιώσιμη χρήση θρεπτικών συστατικών.

Τρίτον, ενεργοποίηση του Προσωρινού Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων που η Επιτροπή υιοθέτησε στις 29 Απριλίου 2026, επιτρέποντας στα κράτη μέλη να στηρίξουν γεωργικούς παραγωγούς που επλήγησαν από την κρίση της Μέσης Ανατολής.

Για την απανθρακοποίηση, το σχέδιο παρεμβαίνει στο σύστημα εμπορίας εκπομπών, και στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του ETS

Στο μεσοπρόθεσμο-μακροπρόθεσμο πλαίσιο, το σχέδιο θέτει τρεις στρατηγικούς στόχους: ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, ανάπτυξη βιο-βασισμένων και χαμηλών εκπομπών λιπασμάτων, και βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς.