Πού οφείλεται η χαμηλή παραγωγικότητα στην ελλάδα – ποιοι κλάδοι υστερούν περισσότερο

Για να ανέβουν οι μισθοί πρέπει να αυξηθεί η παραγωγικότητα. Πόσες φορές έχετε ακούσει ή διαβάσει την παραπάνω φράση; Την επαναλαμβάνουν σαν ινδουιστικό μάντρα ισχυροί άνδρες της οικονομίας, όπως κεντρικός τραπεζίτης Γιάννης Στουρνάρας και ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών Σπύρος Θεοδωρόπουλος. Μας το υπενθύμισε η νέα έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για λογαριασμό του ΣΕΒ.

Η αύξηση της παραγωγικότητας είναι ο κύριος στόχος του σχεδίου Πισσαρίδης 2.0, που συντάσσεται συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, όπως προανήγγειλε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.

Η χαμηλή παραγωγικότητα καθιστά απαγορευτική  τη μείωση των ωρών εργασίας, απάντησαν εργοδοτικές ενώσεις και επιμελητήρια στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ για 4ήμερη εργασία.

Η παραγωγικότητα βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των θεσμικών, επιχειρηματικών και επαγγελματικών φορέων. Κυριαρχεί στη ρητορική της κυβέρνησης και στις προτάσεις της αντιπολίτευσης. Όμως το πώς αντιλαμβάνεται ο καθένας μας την αύξηση της παραγωγικότητας, διαφέρει.

Μια συνηθισμένη παρεξήγηση είναι να ταυτίζουμε την παραγωγικότητα με την εντατικοποίηση και τα ξεχειλωμένα ωράρια. Δηλαδή να δουλεύουμε περισσότερο και πιο σκληρά για να παράγουμε περισσότερα.

Στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο, τουλάχιστον σε μακροπρόθεσμη βάση. Οι κλάδοι με υψηλότερη παραγωγικότητα, π.χ. σε τομείς έντασης κεφαλαίου, γνώσης και καινοτομίας, πετυχαίνουν καλύτερα αποτελέσματα με λιγότερες ώρες εργασίας, σε σύγκριση με τους κλάδους χαμηλής παραγωγικότητας, που βασίζονται στην ένταση εργασίας και την επιμήκυνση του ωραρίου.

Η παραγωγικότητα της εργασίας (π.χ. ΑΕΠανά ώρα εργασίας ή ανά εργαζόμενο), είναι μόνο μια συνιστώσα της ολικής παραγωγικότητας συντελεστών (Τοtal Factor Productivity – TFP). Σε αυτήν, όπως εξηγεί η παρουσίαση του ΙΟΒΕ, λαμβάνεται επίσης υπόψιν το μερίδιο των κερδών και των αμοιβών στην πραγματική προστιθέμενη αξία και η εμβάθυνση κεφαλαίου, δηλαδή ο λόγος Κεφαλαίου προς Εργασία.

Η υπέρμετρη εξάρτηση από τον κλάδο των υπηρεσιών, ιδίως από δραστηριότητες έντασης εργασίας, χαμηλής παραγωγικότητας και έντονης εποχικότητας (εστίαση-καταλύματα, εμπόριο), διαιωνίζει το χάσμα με την Ευρώπη, αντί να το γεφυρώνει.

Ανατρέχοντας στα στοιχεία της Eurostat για τις διαρθρωτικές στατιστικές επιχειρήσεων, η έκθεση διαπιστώνει ότι η παραγωγικότητα στη χώρα μας βρίσκεται στο 45% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ο συγκεκριμένος δείκτης αφορά τον επιχειρηματικό-μη αγροτικό τομέα και την παραγόμενη αξία ανά εργαζόμενο.  Συγκεκριμένα, το 2023 κάθε απασχολούμενος στην Ελλάδα παρήγαγε αξία 29,3 χιλιάδων ευρώ έναντι 64,5 χιλιάδων ευρώ στην ΕΕ-27.

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΕΝΑ-Focus, η υστέρηση παραγωγικότητας είναι και ο βασικότερος λόγος του χαμηλότερου κατά κεφαλή εισοδήματος στη χώρα μας.