Η πενταετία που «εξαϋλώθηκε» το αγροτικό εισόδημα
Αντιμέτωπη με μια περίοδο αυξημένης οικονομικής αστάθειας βρίσκεται η ευρωπαϊκή γεωργία, καθώς η άνοδος του πληθωρισμού και το αυξανόμενο κόστος παραγωγής επηρεάζουν τη διαμόρφωση των εισοδημάτων των αγροτών και τη συνολική βιωσιμότητα του πρωτογενή τομέα.
Η κρίση ξεκίνησε ουσιαστικά μετά την πανδημία, όταν η επανεκκίνηση της παγκόσμιας οικονομίας εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας. Η αύξηση του φυσικού αερίου οδήγησε σε αλυσιδωτές αυξήσεις στα λιπάσματα, στις ζωοτροφές και στο ηλεκτρικό ρεύμα, πιέζοντας ασφυκτικά τα αγροτικά νοικοκυριά. Στην ΕΕ, οι τιμές των λιπασμάτων αυξήθηκαν πάνω από 50% την περίοδο 2020-2024, ενώ το κόστος ενέργειας και ζωοτροφών κατέγραψε επίσης ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Η σωρευτική αύξηση της αξίας της παραγωγής μεταξύ 2015 και 2020 ήταν μικρότερη του 8%
Αν και στη συνέχεια αυξήθηκαν και οι περισσότερες τιμές παραγωγού, τα κόστη εισροών παρέμειναν υψηλά, μειώνοντας σημαντικά τα πραγματικά εισοδήματα σε πολλές χώρες της Ευρώπης, ιδιαίτερα σε κράτη με έντονη εξάρτηση από την κτηνοτροφία και τις αροτραίες καλλιέργειες.
Τα παραπάνω αναφέρονται σε πρόσφατη μελέτη που εκπονήθηκε για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην οποία αναφέρεται ότι οι εξελίξεις αυτές έχουν εντείνει τις ανισότητες μεταξύ κρατών-μελών, τομέων παραγωγής και τύπων εκμετάλλευσης, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τη χάραξη της αγροτικής πολιτικής.
Η σωρευτική αύξηση της αξίας της παραγωγής μεταξύ 2015 και 2020 ήταν μικρότερη του 8%. Ωστόσο, έως το 2022 η αξία της παραγωγής αυξήθηκε κατά εξάλλου 32% και παρέμεινε περίπου στο ίδιο επίπεδο το 2023 και το 2024. Όπως συμπεραίνεται στην έκθεση η αύξηση της αξίας της παραγωγής συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις μεταβολές των τιμών και όχι με αυτές του όγκου.
Όπως καταγράφει και το παρακάτω γράφημα η μεταβολή σε επιλεγμένες τιμές αγροτικής παραγωγής της ΕΕ, χωρίζονται το χρονικό διάστημα 2015-2024 σε δύο αντίθετες περιόδους. Σύμφωνα με τις μεταβολές που παρουσιάζονται συνολικά, τα σιτηρά παρουσιάζουν τη μικρότερη ποσοστιαία μεταβολή τιμών και στις δύο περιόδους. Οι μεταβολές των τιμών για το γάλα, τα αυγά και τα κρέατα είναι πολύ μεγαλύτερες, ιδίως κατά την περίοδο 2020-2024.
Την περίοδο 2020 – 2024 καταγράφονται μεταβολές στις τιμές σε ολόκληρη την ΕΕ, ιδίως όσον αφορά βασικές εισροές όπως η ενέργεια, τα λιπάσματα και οι ζωοτροφές.
Υψηλή μεταβλητότητα στο καθαρό εισόδημα καταγράφεται στις εκμεταλλεύσεις που ειδικεύονται στην παραγωγή γάλακτος, καλλιεργειών χωραφιού και ειδικών σιτηρών. Η μεταβλητότητα του εισοδήματος είναι ιδιαίτερα εμφανής στις εκμεταλλεύσεις ειδικών σιτηρών, κάτι που διαπιστώνεται και από εναλλακτικούς οικονομικούς δείκτες —όπως η ακαθάριστη παραγωγή της εκμετάλλευσης μείον τα μεταβλητά κόστη (εξαιρουμένων των ζωοτροφών ιδίας παραγωγής).
Αντίθετα, το μέσο καθαρό εισόδημα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων εμφανίζεται πολύ λιγότερο μεταβλητό για τις εκμεταλλεύσεις που ειδικεύονται στην παραγωγή κηπευτικών και άλλων πολυετών καλλιεργειών.
