Από το 1968 της ελευθερίας στο 2026 της επιβίωσης: η ευρωπαϊκή νεολαία σε τροχιά σύγκρουσης με την ακρίβεια
Κάποτε, οι νέοι κατέβαιναν στους δρόμους της Ευρώπης έχοντας εξασφαλισμένο το αύριο, για να διεκδικήσουν περισσότερη ελευθερία. Σήμερα, η εικόνα στους δρόμους του Παρισιού, της Μαδρίτης, της Αθήνας και του Βελιγραδίου μοιάζει γνώριμη, όμως ο λόγος είναι ριζικά διαφορετικός.
Δεν πρόκειται πια για μια εξέγερση απέναντι στους κανόνες, αλλά για μια μάχη επιβίωσης απέναντι στην ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση και την υποβάθμιση των βασικών παροχών.
Καθώς το κόστος ζωής γίνεται αβάσταχτο, η ευρωπαϊκή νεολαία μετατρέπει την καθημερινή της ασφυξία σε πολιτική δύναμη, θέτοντας δύο κρίσιμα ερωτήματα ερώτημα σε κάθε κυβέρνηση. Πόσο αντέχει μια κοινωνία όταν στερείται τα βασικά και πού μπορεί να φτάσει;
Ειδικότερα, οι εικόνες των διαδηλωτών που συγκρούονται με τις αστυνομικές δυνάμεις και οι συμμαχίες φοιτητών με συνδικάτα ξυπνούν αναπόφευκτα μνήμες από τον Μάη του 1968.
Ωστόσο, πίσω από την ομοιότητα των οδοφραγμάτων, κρύβεται μια βαθιά, υπαρξιακή διαφορά. Η σημερινή γενιά δεν επαναστατεί για να αλλάξει τον κόσμο, αλλά για να μπορέσει να επιβιώσει μέσα σε αυτόν.
Στη Γαλλία, οι μαθητές κατεβαίνουν στους δρόμους καταγγέλλοντας αίθουσες διδασκαλίας με ποντίκια, ακραίες θερμοκρασίες και έλλειψη τρεχούμενου νερού. Στη Γερμανία, 40.000 νέοι απέχουν από τα μαθήματα υπό τον φόβο της υποχρεωτικής στράτευσης. Στην Ισπανία, η γενική απεργία της 11ης Νοεμβρίου έφερε στο προσκήνιο την ασφυκτική στεγαστική κρίση και τους στάσιμους μισθούς, ενώ στην Ελλάδα χιλιάδες διαδήλωσαν για τα κενά στη δημόσια παιδεία αλλά και το δικαίωμα στη στέγαση.
Επίσης τα κινήματα του 1968 βασίστηκαν επίσης σε ένα κοινό λεξιλόγιο: μαρξιστικές κριτικές για τον καπιταλισμό, θαυμασμό για την Κίνα του Μάο Τσε Τουνγκ μεταξύ ορισμένων ριζοσπαστών, το επιχείρημα του φιλοσόφου Χέρμπερτ Μαρκούζε ότι η καταναλωτική κοινωνία άμβλυνε τη διαφωνία και, πάνω απ’ όλα, την αντίθεση στον πόλεμο του Βιετνάμ.
Το 2026, δεν υπάρχει τέτοιο κοινό πλαίσιο. Οι διαμαρτυρίες σε μεγάλο βαθμό έχουν διαφορετική αφορμή, από τις σχολικές συνθήκες στη Γαλλία μέχρι την επιστράτευση στη Γερμανία και τη στέγαση στην Ισπανία και την Ελλάδα, και η καθεμία ερμηνεύεται γρήγορα μέσα από τον δικό της πολιτισμικό πόλεμο.
Η πολιτική της αφθονίας ενθάρρυνε εκστρατείες για περισσότερη ελευθερία, ενώ η πολιτική της λιτότητας ενθάρρυνε εκστρατείες για την παροχή αγαθών.
Για δεκαετίες, το κυρίαρχο πολιτικό συμπέρασμα του Μάη του ’68 ήταν πως οι μαζικές διαμαρτυρίες μπορούν να αλλάξουν την κουλτούρα και τη νοοτροπία μιας κοινωνίας, αδυνατούν όμως να κατακτήσουν την πολιτική εξουσία.
