Η πραγματικότητα πίσω από την έκρηξη των καταθέσεων

Οι τραπεζικές καταθέσεις στην Ελλάδα συνεχίζουν να αυξάνονται, ενισχύοντας την εικόνα μιας οικονομίας που ανακτά σταδιακά τις δυνάμεις της. Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι μόνο τον Ιούνιο οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκαν κατά 8,58 δισ. ευρώ, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής διαμορφώθηκε στο 8,8%, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική ενίσχυση της ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα.

Πίσω όμως από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα για την πλειονότητα των πολιτών. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την κατανομή των τραπεζικών καταθέσεων του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ), σχεδόν επτά στους δέκα ιδιώτες καταθέτες διαθέτουν υπόλοιπο μικρότερο των 1.000 ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει τα εξαιρετικά περιορισμένα περιθώρια αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών. Την ίδια στιγμή, τα τελευταία στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει σε καθοδική τροχιά και υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Παρά τη βελτίωση της αγοράς εργασίας και τη σταδιακή αύξηση των μισθών, μεγάλο μέρος των εισοδηματικών αυξήσεων απορροφάται από το αυξημένο κόστος ζωής.

Ως αποτέλεσμα, ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά χρησιμοποιούν σχεδόν το σύνολο του μηνιαίου εισοδήματός τους για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους, χωρίς να περισσεύουν χρήματα για αποταμίευση. Αυτό εξηγεί γιατί η αύξηση των συνολικών τραπεζικών καταθέσεων δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη βελτίωση της οικονομικής θέσης της πλειονότητας των πολιτών.

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι οι καταθέσεις συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, με βασικό μοχλό τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά. Η εικόνα αυτή θα μπορούσε εύκολα να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι πολίτες καταφέρνουν πλέον να αποταμιεύουν περισσότερα χρήματα.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετη. Η αύξηση των συνολικών καταθέσεων δεν σημαίνει ότι όλοι οι καταθέτες ενισχύουν τους λογαριασμούς τους με τον ίδιο τρόπο. Αντίθετα, σημαντικό μέρος της αύξησης προέρχεται από τη συγκέντρωση ολοένα μεγαλύτερων ποσών σε σχετικά περιορισμένο αριθμό λογαριασμών, ενώ για τη μεγάλη μάζα των νοικοκυριών η δυνατότητα αποταμίευσης παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.

Τα στοιχεία του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ) είναι αποκαλυπτικά.

Στο τέλος του 2025, περίπου το 70% των ιδιωτών καταθετών διατηρούσε τραπεζικό υπόλοιπο έως 1.000 ευρώ. Ακόμη μεγαλύτερο είναι το ποσοστό όσων διαθέτουν λίγες χιλιάδες ευρώ στην άκρη, γεγονός που καταδεικνύει ότι η μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών δεν έχει δημιουργήσει ουσιαστικό αποθεματικό για να αντιμετωπίσει μία έκτακτη οικονομική δυσκολία.

Αντίθετα, ένα πολύ μικρό ποσοστό καταθετών συγκεντρώνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος των συνολικών τραπεζικών καταθέσεων, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική συγκέντρωση του χρηματοοικονομικού πλούτου.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια ότι η βελτίωση των συνολικών μεγεθών δεν κατανέμεται ισόρροπα στην κοινωνία.