Χρέος 3 τρισ. δολαρίων - ποιος θα πληρώσει αν σκάσει η φούσκα της αι;

Η εκρηκτική ανάπτυξη των υποδομών της ΑΙ στηρίζεται ολοένα περισσότερο στον δανεισμό, προκαλώντας ανησυχία για το κατά πόσο τα μελλοντικά έσοδα θα επαρκούν για την εξυπηρέτησή του. Σύμφωνα με ανάλυση του Economist, οι εταιρείες ενός ευρύτερου οικοσυστήματος που εκτείνεται από τους παρόχους υπολογιστικής ισχύος έως τους κατασκευαστές ημιαγωγών και τις επιχειρήσεις ηλεκτρισμού έχουν αντλήσει σχεδόν 850 δισ. δολάρια μέσω δανεισμού από την αρχή του 2026. Το συνολικό χρέος στους ισολογισμούς τους υπερβαίνει πλέον τα 3 τρισ. δολάρια.

Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο μέγεθος των υποχρεώσεων. Αφορά επίσης την πολυπλοκότητα των χρηματοδοτήσεων, τις εγγυήσεις που παρέχουν οι ισχυρότεροι τεχνολογικοί όμιλοι σε πελάτες τους και τη διασπορά της έκθεσης σε διαχειριστές κεφαλαίων, ασφαλιστικές εταιρείες και συνταξιοδοτικά ταμεία. Όσο διευρύνεται αυτό το πλέγμα, τόσο δυσκολότερο γίνεται να προσδιοριστεί ποιος αναλαμβάνει τελικά τον κίνδυνο μιας ενδεχόμενης επιβράδυνσης της αγοράς.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της CoreWeave, η οποία ενοικιάζει υπολογιστική δυναμικότητα κέντρων δεδομένων για εφαρμογές ΑΙ. Η τιμή πενταετούς ομολόγου της έχει υποχωρήσει κατά 16% από τον Ιούλιο, ενώ η απόδοσή του έχει αυξηθεί από 10% σε 15%, επίπεδο που, όπως επισημαίνει ο Economist, συνδέεται με επιχειρήσεις υπό χρηματοοικονομική πίεση.

Παράλληλα, οι τιμές των συμβολαίων αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου, γνωστών ως CDS, υποδηλώνουν πιθανότητα αδυναμίας εξυπηρέτησης του χρέους άνω του 60% στην επόμενη πενταετία. Πρόκειται για ένδειξη που προκύπτει από την τιμολόγηση της αγοράς και αποτυπώνει την αυξανόμενη επιφυλακτικότητα των επενδυτών.

Η χρηματοδότηση της επέκτασης με χρέος αφορά πλέον και τους μεγαλύτερους ομίλους. Οι Alphabet, Amazon, Microsoft και Meta έχουν δανειστεί συνολικά 214 δισ. δολάρια μέσα στο 2026, έναντι 83 δισ. δολαρίων στο σύνολο του προηγούμενου έτους. Η Oracle έχει συσσωρεύσει δανεισμό 169 δισ. δολαρίων, με νέες εκδόσεις 25 δισ. δολαρίων φέτος, ενώ SoftBank και SpaceX έχουν αντλήσει επιπλέον 91 δισ. δολάρια από την αρχή του έτους.

Στα ποσά αυτά προστίθενται 79 δισ. δολάρια χρέους για κέντρα δεδομένων μέσω εταιρειών ειδικού σκοπού και 84 δισ. δολάρια δανεισμού από κατασκευαστές ημιαγωγών και άλλες επιχειρήσεις της σχετικής εφοδιαστικής αλυσίδας. Συνυπολογίζοντας προμηθευτές εξοπλισμού και αμερικανικές επιχειρήσεις ηλεκτρισμού, ο συνολικός νέος δανεισμός πλησιάζει τα 850 δισ. δολάρια, περίπου τέσσερις φορές το ποσό που είχαν αντλήσει οι ίδιες ομάδες εταιρειών το 2023.

Μέχρι πρόσφατα, οι επενδύσεις στην AI χρηματοδοτούνταν σε μεγάλο βαθμό από τις ταμειακές ροές των μεγάλων παρόχων cloud. Πλέον, σύμφωνα με την ανάλυση, οι ανάγκες έχουν ξεπεράσει τόσο τις δυνατότητες χρηματοδότησης από τις υπόλοιπες δραστηριότητές τους όσο και τις μέχρι σήμερα δαπάνες επιχειρήσεων και καταναλωτών για υπηρεσίες ΑΙ. Η JPMorgan Chase εκτιμά ότι οι σχετικές κεφαλαιουχικές δαπάνες έως το 2030 θα φτάσουν περίπου τα 5,5 τρισ. δολάρια, με τα τρία τέταρτα να χρηματοδοτούνται μέσω χρέους.

Για να καλύψουν αυτές τις ανάγκες, οι εταιρείες στρέφονται σε περισσότερες αγορές και χρηματοδοτικά εργαλεία. Περίπου το 30% των ομολόγων που εξέδωσαν φέτος οι πέντε μεγαλύτεροι πάροχοι cloud —οι τέσσερις μεγάλοι όμιλοι και η Oracle— ήταν σε νομίσματα διαφορετικά από το δολάριο, μεταξύ των οποίων το ευρώ, η στερλίνα και το γεν.

Ταυτόχρονα, αυξάνεται η χρήση εταιρειών ειδικού σκοπού. Ο Economist περιγράφει το έργο Sopaipilla της Meta στο Ελ Πάσο του Τέξας, ένα συγκρότημα δέκα κέντρων δεδομένων. Η ιδιοκτησία βρίσκεται στην εταιρεία Wurldwide, στην οποία η Meta συμμετέχει με 20% και η BlackRock με 80%. Η Wurldwide εξέδωσε χρέος 13 δισ. δολαρίων τον Αύγουστο για την κατασκευή του συγκροτήματος, το οποίο η Meta έχει συμφωνήσει να μισθώσει για 20 χρόνια.

Η δομή εξασφαλίζει στους επενδυτές μια μακροχρόνια ροή εσόδων με τη στήριξη της Meta, ενώ επιτρέπει στον τεχνολογικό όμιλο να διατηρεί τον συγκεκριμένο δανεισμό εκτός του ισολογισμού του. Οι οίκοι αξιολόγησης έχουν αποδώσει στην εταιρεία ειδικού σκοπού πιστοληπτική βαθμολογία μία βαθμίδα χαμηλότερη από εκείνη της Meta.