Τρόφιμα: νέο κύμα ακρίβειας απειλεί τα φτωχότερα νοικοκυριά παγκοσμίως

Οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές λόγω του πολέμου και η ξηρασία που προκαλείται από το φαινόμενο Ελ Νίνιο πιέζουν ανοδικά τις προμήθειες δημητριακών, ασκώντας πρόσθετη πίεση σε ευάλωτους καταναλωτές, προκαλώντας ταυτόχρονα φόβους για επιτάχυνση του παγκόσμιου πληθωρισμού των τροφίμων και να διατηρηθεί και το 2027.

Στην Ινδονησία, οι τιμές του ρυζιού έχουν ήδη σπάσει ρεκόρ εν μέρει λόγω προβλέψεων για καθυστερημένες βροχές, ενώ το κόστος του ψωμιού στην Αίγυπτο έχει αυξηθεί κατά 25% και οι τιμές της ζάχαρης στην Ινδία έφτασαν σε ιστορικό υψηλό, καθώς οι πιο αδύναμοι μουσώνες των τελευταίων δέκα και πλέον ετών περιόρισαν την παραγωγή.

Οι αυξήσεις είναι ήδη ορατές σε πολλές αγορές. Στην Ινδονησία, οι τιμές του ρυζιού έχουν φθάσει σε επίπεδα-ρεκόρ, καθώς οι προβλέψεις για καθυστερημένες βροχοπτώσεις δημιουργούν ανησυχίες για την παραγωγή. Στην Αίγυπτο, το μη επιδοτούμενο ψωμί έχει ακριβύνει κατά περίπου 25% από τον Ιούλιο, ενώ στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα το μαγειρικό λάδι έχει ανατιμηθεί κατά περίπου 40%.

Στην Ινδία, οι τιμές της ζάχαρης, των κρεμμυδιών και των οσπρίων αυξήθηκαν περισσότερο από 10% τον Σεπτέμβριο σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα. Η ασθενέστερη μουσωνική περίοδος των τελευταίων δέκα και πλέον ετών έχει περιορίσει την παραγωγή, εντείνοντας τις πιέσεις στην εγχώρια αγορά.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, Μάξιμο Τορέρο, προειδοποιεί ότι οι πιέσεις θα γίνουν εντονότερες προς το τέλος του 2026 και στις αρχές του 2027. Τα φτωχότερα νοικοκυριά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, καθώς διαθέτουν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για τρόφιμα και έχουν περιορισμένα περιθώρια να απορροφήσουν νέες ανατιμήσεις.

Οι συγκρούσεις στη Μαύρη Θάλασσα έχουν διαταράξει τις εξαγωγές σιτηρών, ενώ η ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα αναγκάζει πλοία να ακολουθούν μακρύτερες και ακριβότερες διαδρομές γύρω από την Αφρική. Η Αίγυπτος και η Ινδονησία, δύο μεγάλοι εισαγωγείς σιτηρών, αναζητούν εναλλακτικές προμήθειες.

Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχει αυξήσει τις τιμές των καυσίμων και έχει διαταράξει τις εξαγωγές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ. Το αυξημένο κόστος ενέργειας, μεταφοράς και γεωργικών εισροών επιβαρύνει τους παραγωγούς, ενώ η ξηρασία σε τμήματα της Ασίας περιορίζει τις αποδόσεις των καλλιεργειών.

Οι τιμές του σιταριού έχουν αυξηθεί πάνω από 30% μέσα στο 2026, ενώ το ρύζι σε βασικές ασιατικές εξαγωγικές χώρες έχει ακριβύνει κατά 10%-13%, παρά τα σημαντικά αποθέματα. Επιπλέον, τα ναύλα σε ορισμένες κρίσιμες διεθνείς διαδρομές, όπως από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Νοτιοανατολική Ασία, έχουν αυξηθεί περίπου 50%.

Η προηγούμενη περίοδος υψηλών αποθεμάτων και καλών σοδειών είχε λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι στις διαταραχές. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τορέρο, αυτό το περιθώριο ασφαλείας αρχίζει να περιορίζεται. Καθώς χώρες που είχαν καθυστερήσει τις αγορές τους λόγω ικανοποιητικών εγχώριων συγκομιδών επιστρέφουν στη διεθνή αγορά, η ζήτηση μπορεί να αυξηθεί απότομα.

Ο Αλεξάντερ Καραβιτσάεφ, οικονομολόγος του Διεθνούς Συμβουλίου Σιτηρών, εκτιμά ότι μέσα στους επόμενους μήνες ενδέχεται να εμφανιστεί νέο κύμα αγορών από εισαγωγείς. Αν αυτό συμπέσει με περιορισμένη προσφορά, οι τιμές θα μπορούσαν να δεχθούν πρόσθετες ανοδικές πιέσεις.