Οταν οι θάνατοι ξεπερνούν τις γεννήσεις - τα στοιχεία που ανησυχούν τους ειδικούς
Στην Ιταλία, χωριά που ερημώνουν πωλούν σπίτια έναντι μόλις ενός ευρώ, σε μια προσπάθεια να προσελκύσουν νέους κατοίκους και να διατηρήσουν βασικές υπηρεσίες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μείωση των μαθητών οδηγεί ήδη σε κλείσιμο σχολείων και τμημάτων, ακόμη και σε περιοχές του Λονδίνου.
Τα φαινόμενα αυτά δεν αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά ενδείξεις μιας ευρύτερης αλλαγής που συντελείται σε μεγάλο μέρος του ανεπτυγμένου κόσμου. Το 2024, οι 21 από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέγραψαν περισσότερους θανάτους από γεννήσεις, σύμφωνα με την καθηγήτρια Σάρα Χάρπερ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Αντίστοιχη εικόνα εμφανίζεται και σε χώρες της Ασίας και της Αμερικής, από την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα έως την Κούβα και την Ουρουγουάη.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά δύο μακροχρόνιες δημογραφικές τάσεις όπως αναφέρεται σε άρθρο γνώμης του Guardian: Tη συνεχή αύξηση του προσδόκιμου ζωής και τη μείωση της γονιμότητας, δηλαδή του μέσου αριθμού παιδιών ανά γυναίκα.
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μειωθεί σημαντικά μέχρι το τέλος του αιώνα, ενώ ταυτόχρονα η γήρανση του πληθυσμού θα αλλάξει ριζικά την κοινωνική και οικονομική της δομή.
Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Eurostat, ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 11,7% μεταξύ 2025 και 2100. Αυτό σημαίνει ότι από τα 452 εκατομμύρια κατοίκους σήμερα, η ΕΕ θα φτάσει περίπου τα 399 εκατομμύρια στο τέλος του αιώνα.
Είναι ενδεικτικό ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι προβλέψεις δείχνουν ότι από το 2026 και μετά οι θάνατοι θα υπερβαίνουν κάθε χρόνο τις γεννήσεις, αν και ο πληθυσμός θα συνεχίσει να αυξάνεται – αλλά με βραδύτερο ρυθμό.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat ο δείκτης γονιμότητας στη χώρα μας βρίσκεται σταθερά στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κυμαίνεται γύρω στο 1,25 ανά γυναίκα, παρουσιάζοντας ελάχιστες μεταβολές τα τελευταία χρόνια και απέχοντας πολύ από το 2,09 που είχε η χώρα στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Οι λόγοι για τη μείωση των γεννήσεων είναι σύνθετοι. Η οικονομική ανασφάλεια, η δυσκολία συνδυασμού εργασίας και οικογένειας και οι κοινωνικές αλλαγές οδηγούν πολλούς ανθρώπους να καθυστερούν ή να αποφεύγουν την απόκτηση παιδιών.
Αυτό δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για τα δημόσια οικονομικά, καθώς λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να στηρίξουν αυξανόμενες δαπάνες για συντάξεις, υγεία και κοινωνική φροντίδα. Παράλληλα, αλλάζουν και τα πρότυπα κατανάλωσης, με τους ηλικιωμένους να δαπανούν περισσότερο σε υπηρεσίες φροντίδας που δεν αυτοματοποιούνται εύκολα.
