Στεγαστική κρίση και ενεργειακή φτώχεια: η κρυφή σύνδεση που πνίγει την ευρώπη – πρωτιά στην ελλάδα

Η κοινωνική έκρηξη που ξεσπά ταυτόχρονα σε πολλές ευρωπαϊκές μητροπόλεις αποτυπώνει ένα αδιέξοδο που ταλανίζει εκατομμύρια νοικοκυριά. Την Τετάρτη, η Ισπανία παρέλυσε από την πρώτη γενική απεργία για το στεγαστικό ζήτημα εδώ και 14 χρόνια.

Την ίδια ακριβώς ημέρα, το πανευρωπαϊκό κάλεσμα διαμαρτυρίας εκφράστηκε και στην Ελλάδα.

Πίσω όμως από την οργή των δρόμων κρύβεται μια βαθύτερη, παγιωμένη πραγματικότητα: η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη είναι πλέον απολύτως αλληλένδετη με την ενεργειακή φτώχεια. Όπως έδειξαν τα αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα το περασμένο καλοκαίρι, η προσιτή κατοικία δεν είναι απλώς ζήτημα ενοικίου ή στεγαστικού δανείου, αλλά και κόστους θέρμανσης και ψύξης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία μεγάλων ερευνητικών έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα Horizon της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το κτιριακό απόθεμα της γηραιάς ηπείρου είναι γηρασμένο και ενεργειακά αναποτελεσματικό.

Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PREFIGURE, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή περιφερειακής επιστήμης στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καρλσρούης, Μίχαελ Γιανόσκα, ερευνητές, δήμοι και στεγαστικές οργανώσεις από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες διερευνούν τη σύνδεση στέγης και ενέργειας.

Μελετώντας 16 τοπικές πρωτοβουλίες για ευάλωτες ομάδες (χαμηλόμισθους, ηλικιωμένους, πρόσφυγες, άστεγους) και πραγματοποιώντας έρευνα σε 30.000 νοικοκυριά σε όλη την Ευρώπη, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η στέγαση διαμορφώνει άμεσα την υγεία, την οικονομική ευημερία και την κοινωνική συνοχή.

Στη Θεσσαλονίκη, μια πόλη που μετρά 35.000 κενές κατοικίες, η κοινωνική υπηρεσία ενοικίασης προχώρησε στην ανακαίνιση 40 μακροχρόνια άδειων διαμερισμάτων για ευάλωτες κοινότητες, στα οποία οι πρώτοι ένοικοι μετακόμισαν τον περασμένο Δεκέμβριο.

Ο σχεδιασμός προβλέπει την ένταξη ακόμη 60 κατοικιών εντός τριετίας και εκατοντάδων στη συνέχεια, προσφέροντας μακροχρόνια κοινωνικά συμβόλαια σε συνδυασμό με πλήρη ενεργειακή αναβάθμιση.

Αντίστοιχες βιώσιμες λύσεις εφαρμόζονται ήδη διεθνώς. Στην Καρλσρούη της Γερμανίας, ένα 20ετές πρόγραμμα συνεταιριστικής κατοικίας με επιδοτήσεις ανακαίνισης και παραχώρηση κενών ενεργειακών διαμερισμάτων σε αστέγους πέτυχε δραστική μείωση της αστεγίας.

Στη Βαρκελώνη, η πρωτοβουλία WikiHousing εμπλέκει νέους 18 έως 30 ετών, οι οποίοι σχεδιάζουν, προκατασκευάζουν και διαχειρίζονται ενεργειακά αποδοτικές δημόσιες κατοικίες, δημιουργώντας ένα μοντέλο ανοιχτού κώδικα για άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.