Σύνοδος κορυφής της εε: στο επίκεντρο το ενεργειακό κόστος - τι θα ζητήσει η αθήνα

Πριν αναχωρήσει για τις Βρυξέλλες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε από τη Λάρισα το πρόβλημα που θα βάλει στο τραπέζι των Ευρωπαίων ηγετών. Ποιο είναι το πρόβλημα; Ότι μια κυβέρνηση μπορεί να έχει επιπλέον χρήματα, αλλά να μην μπορεί να τα διαθέσει για να στηρίξει περισσότερο τους πολίτες της. Οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες ορίζουν συγκεκριμένες οροφές δαπανών. Και η ενεργειακή ακρίβεια δεν περιμένει να αλλάξουν.

Στα εγκαίνια της μονάδας αποθήκευσης ενέργειας της Metlen και του Ομίλου Καράτζη, η συζήτηση πέρασε από τις επενδύσεις που υπόσχονται φθηνότερο ρεύμα στο μέλλον, στον δύσκολο χειμώνα που βρίσκεται μπροστά. Εκεί ο πρωθυπουργός έδωσε το στίγμα της παρέμβασής του στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου. Η στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων χρειάζεται περισσότερη δημοσιονομική ευελιξία.

Η ελληνική διεκδίκηση έχει ήδη φτάσει στην Κομισιόν μέσω της επιστολής του Κυριάκου Μητσοτάκη προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η Αθήνα ζητά προσωρινή εξαίρεση έκτακτων μέτρων στήριξης από τον περιορισμό των καθαρών δαπανών και τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα που δημιουργούν οι ανατιμήσεις για την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Μέρος των χρημάτων που εισπράττει το κράτος εξαιτίας της ακρίβειας θα μπορούσε έτσι να επιστρέφει σε όσους πληρώνουν το κόστος της.

Στην πορεία προς τις Βρυξέλλες, το αίτημα αυτό συναντά την Ιταλία. Η Τζόρτζια Μελόνι έχει επίσης απευθυνθεί στην Επιτροπή, διεκδικώντας μεγαλύτερα περιθώρια αξιοποίησης των πρόσθετων εσόδων και συνυπολογισμό του υψηλότερου πληθωρισμού. Ο υπουργός Οικονομίας Τζανκάρλο Τζορτζέτι επανέφερε τη διεκδίκηση προσωρινής στήριξης οικογενειών και επιχειρήσεων μέσα από τη διαθέσιμη ευελιξία.

Αθήνα και Ρώμη συγκλίνουν στον στόχο, με διαφορετικές τεχνικές προτάσεις. Γύρω τους όμως υπάρχει ευρύτερη συμφωνία ότι η Ευρώπη χρειάζεται πρόσθετες ενεργειακές παρεμβάσεις.

Η πρώτη ευρωπαϊκή απάντηση ήρθε με επιφυλάξεις. Στο Eurogroup της 8ης Οκτωβρίου, ο Βάλντις Ντομπρόβσκις υποστήριξε ότι οι πληθωριστικές πιέσεις λαμβάνονται ήδη υπόψη στην αξιολόγηση των κρατών και προειδοποίησε ότι οι συνεχείς εξαιρέσεις μπορούν να υπονομεύσουν την αξιοπιστία των κανόνων.

Δέχθηκε τη διεξοδικότερη εξέταση των ελληνικών και ιταλικών προτάσεων, χωρίς να προαναγγείλει αποδοχή τους. Πίσω από αυτή την επιφυλακτικότητα βρίσκεται ο φόβος ότι η ανακούφιση του σήμερα μπορεί να αφήσει μεγαλύτερες δημοσιονομικές επιβαρύνσεις αύριο. Μια ενίσχυση εξακολουθεί να κοστίζει στον προϋπολογισμό, ακόμη και αν εξαιρεθεί από το όριο δαπανών.

Η ευελιξία επιτρέπει μεγαλύτερες παρεμβάσεις, αλλά δεν εξασφαλίζει τη χρηματοδότησή τους ούτε διαγράφει την επίδρασή τους στο έλλειμμα και στο χρέος. Η ανησυχία για την αξιοπιστία των κανόνων συνδέεται και με το κόστος δανεισμού.

Αν οι αγορές εκλάβουν τις νέες εξαιρέσεις ως υποχώρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, οι κυβερνήσεις κινδυνεύουν να πληρώσουν ακριβότερα για τη χρηματοδότησή τους. Αυτή είναι η οικονομική λογική πίσω από την επιμονή του Ντομπρόβσκις στη δημοσιονομική σύνεση και στις εξελίξεις στις αγορές ομολόγων.

Η Αθήνα αντιτείνει ότι η έκτακτη κρίση απαιτεί προσωρινή προσαρμογή. Ζητά να επιστρέψει μέρος των πρόσθετων εσόδων από τις ανατιμήσεις στους πολίτες, χωρίς να προσκρούει στην οροφή δαπανών. Η διαπραγμάτευση αφορά, επομένως, το πόσο μπορεί να διευρυνθεί η στήριξη χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα.