Ξυπνούν μνήμες «χειμώνα 2022» - εκτόξευση της τιμής του φυσικού αερίου - τα δύσκολα είναι μπροστά

Ένα εφιαλτικό déjà vu ζει τις τελευταίες ημέρες η Ευρώπη. Η αγορά ενέργειας βρίσκεται εκ νέου στη δίνη μιας οξείας κρίσης. Το φυσικό αέριο συνεχίζει να ανεβαίνει και αναπόφευκτα ξυπνούν ζοφερές μνήμες του δραματικού χειμώνα του 2022.

Το συμβόλαιο αναφοράς στο ολλανδικό hub TTF αγγίζει το ψυχολογικό όριο των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα (€/MWh), φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων ετών και αποδεικνύοντας ότι η ενεργειακή ευπάθεια της Γηραιάς Ηπείρου παραμένει μια ανοιχτή, αιμορραγούσα πληγή.

Οι ανησυχίες για τις προμήθειες LNG, τα χαμηλότερα από τα συνήθη για την εποχή επίπεδα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων αερίου και η έναρξη της περιόδου θέρμανσης εντείνουν την αβεβαιότητα με την Ελλάδα να μην μένει αλώβητη από αυτή τη συνθήκη.

Η εκτόξευση των τιμών δεν είναι ένα τυχαίο επεισόδιο, αλλά το αποτέλεσμα μιας επικίνδυνης γεωπολιτικής και εφοδιαστικής συνέργειας. Στην καρδιά της νέας αύξησης των τιμών βρίσκεται η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή η οποία επαναφέρει στο προσκήνιο τον εφιάλτη της διακοπής των ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονταν στο 75% στις 21 Οκτωβρίου, βάσει την EU Agency for the Cooperation of Energy Regulators (ACER), αρκετά χαμηλότερα από τον συνηθισμένο στόχο του 90% έως την 1η Νοεμβρίου.

Με τα επίπεδα αποθήκευσης να κινούνται γύρω στο 75%, η αγορά προεξοφλεί ότι ένα κύμα παρατεταμένου ψύχους στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη θα μπορούσε να εξαντλήσει τα αποθέματα με πρωτοφανή ταχύτητα. Αν σε αυτό προστεθεί η μειωμένη απόδοση των ΑΠΕ, η εξάρτηση από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο καθίσταται απόλυτη, πιέζοντας τις τιμές χονδρικής ακόμα ψηλότερα.

Η έξοδος από τον προηγούμενο χειμώνα βρήκε τις ευρωπαϊκές αποθήκες στο 28% της χωρητικότητάς τους, έναντι του ιστορικού μέσου όρου εννιαετίας που κυμαίνεται κοντά στο 40%. Η διαδικασία αναπλήρωσης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού εξελίχθηκε βραδέως και με ιδιαίτερα υψηλό κόστος.

Όπως συνέβη και στην κρίση του 2022, οι κραδασμοί του ευρωπαϊκού TTF μεταδίδονται με ταχύτητα αστραπής στην ελληνική αγορά ενέργειας.  Καθώς η ηλεκτροπαραγωγή στην Ελλάδα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο κάθε αύξηση στο καύσιμο μετακυλίεται άμεσα και αναπόφευκτα στην τιμή του ρεύματος.

Το αποτέλεσμα είναι η επιστροφή του άγχους για τους λογαριασμούς ρεύματος και θέρμανσης, σε μια χρονική συγκυρία που τα ελληνικά νοικοκυριά δοκιμάζονται ήδη από τις επίμονες πληθωριστικές πιέσεις στα είδη πρώτης ανάγκης και τα τρόφιμα.

Για τον παραγωγικό ιστό της χώρας και της Ευρώπης συνολικά, η διατήρηση των τιμών του φυσικού αερίου σε επίπεδα πέριξ ή άνω των 100 €/MWh συνιστά υπαρξιακή απειλή. Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες -από τη μεταλλουργία και τη χημική βιομηχανία έως την κεραμοποιία και τη βιομηχανία τροφίμων- βλέπουν το λειτουργικό τους κόστος να εκτινάσσεται στα ύψη.